Water
| Subclass of | oxide, dihydrogen chalcogenide  |
|---|---|
| Has use | nuclear reactor coolant, hydroponics, refrigerant, potential energy |
| Name in kana | みず |
| Studied by | water science |
| Conjugate acid | hydronium |
| Conjugate base | hydroxide ion |
| Chemical formula | H₂O |
| Canonical SMILES | O |
| Phase point | triple point, critical point |
| Safety classification and labelling | Regulation (EC) No. 1272/2008, NFPA 704: Standard System for the Identification of the Hazards of Materials for Emergency Response |
| Hashtag | water |
| Subject has role | natural resource, primary metabolite |
| Unicode character | 💧, 🚰, 🚱 |
| Has list | Q35587366 |
Njidə awo tiyidən dagənama kuru kemikalnzədə H2O. Shidə zahir, kəji ba, kazəyi ba,[c] kuru awo kemikalbe launu ba karəngə. Shima awo Dunyabe kǝmaduwuwa-a, kǝmoduwuwa-a, kuru kǝmoduwuwa-a sammason faidatayinmawo. Njidə shima nji awoa rowa nowata sammasoyewo, surodən awo yijinmaro cidajin. Nji də, molecule polar ye də, kəltəram hydrogen ye duno’a sədin, shi do banazəyin ma, awo’a zahir ye’a kemikal ye’a ro.[19] Shidə faida'a jili kənənga nowata sammasoro, duno kəmbube cinba au organic micronutrientro waljinba yaye. Sau shiye suro awoa alakkata sammason mbeji nankaro, kemikalnzə kalkaltəgə-a, nəmngəwunzə dunya sammason-a, kuru nəmgade dunonzə-a nəmgana molecularnzəro wumiya, njidə shiro "universal solvent" gultin.[20]
Sau dunyabe temperature-a pressure-adə njibe na yakkənzəa karəngən nankaro, njidə dunyalan mbeji namtə awo cibbube-a, awo njiya-a, kuru gas-aro.[21] Shidə nji samibe jili samibe-a kuru aerosolsbe jili kawudobe-a sədin. Fowodə suronzən nji-a kankara-a mbeji, kəndaramnzə cibbu. Sa ngəlaro yaktiya, kankara crystallinebedə raksə alama mafiyero waljin. Kəndaram njibe gasbedə shima kawudo au kawudo njibe.
Njidə kashi 71% cidi dunyabedəga zamzəna, kuluwu-a kəmaduwu-adə sandima nəmngəwu njibedə zamzayin (alamanna 96.5%).[22] Nasha njiye gana-ganadə nji cidiye (1.7%), suro kankara-a kankara-a Antarctica-a Greenland-ayen (1.7%), kuru kasamlan kawudo-a, fowo-a (surodən kankara-a nji njiye-a kasamlan dazəna-a), kuru nji samibe-a (0.001%).[23][24] Njidə sambisoro lejin futu njiye suluwinna, təwaltə-a (evapotranspiration)-a, kəlta-a, njiye-a, kuru njiye-a, ngəwusoro kuluwuro lejin.
Njidə nasha razəwu dunyabedən zauro faidaa. Kashi 70% nji shawa amsoye faidatayində barero lejin.[25] Bənyi kənta suro manda-a nji shawa-ayen, kuru gozaa kozana, shima na kəmbube kura nasha dunyabe kadaro, shidəwo kashi 6.5% protein dunyabe suwudinmawo.[26] Kasula kareya na kurube'a nguwuso (alamanna kəndawu fetebe so, gas alabeso, kareya tandobe so) maara njiyen goza kuluwuso, kəmoduwuso, kuluwuso, canalso men gozain. Nji ngəwu-a, kankara-a, kuru kawudo-adə sanyiyaram-a fatowa-an amusutə-a kawudo-aro faidatin. Njidə awoa kadaro awoa kəljinma, mineral-a organic-a; adəye səkə, zauro faidatin cidaram sanyiyaram lan kuru awo detə-a awo tultə-a lan. Nji-a, kankara-a, mafi-a sandima dawudi biskewa gade-gade-a, alama kambe-a, maara njiye lan letə-a, maara njiye lan gasa-a, surfing-a, bənyi kənta-a, bənyi kənta-a, kankararo skating-a, snowboarding-a, skiing-a.