Umaru Musa Yar'Adua
| Sex or gender | male  |
|---|---|
| Country of citizenship | Nigeria |
| Su suro tǝlam usulu yǝ | Umaru Musa Yar'Adua |
| Date of birth | 16 Shawur 1951 |
| Place of birth | Katsina |
| Date of death | 5 Chidi 2010 |
| Place of death | Nigerian Presidential Complex |
| Manner of death | natural causes |
| Cause of death | Churg-Strauss syndrome |
| Place of burial | Katsina |
| Father | Musa Yar'Adua |
| Sibling | Shehu Musa Yar'Adua |
| Spouse | Turai Yar'Adua |
| Native language | Fulani |
| Languages spoken, written or signed | English, Fulani, Hausa |
| Occupation | politician, university teacher, entrepreneur |
| Position held | The President of Nigeria, Governor of Katsina State, Chairperson of ECOWAS |
| Educated at | Barewa College, Ahmadu Bello University |
| Member of political party | Peoples Democratic Party |
| Candidacy in election | 2007 Nigerian presidential election |
| Religion or worldview | Islam |
[1]Umaru Musa Yar'Adua GCFR (16 August 1951 – 5 May 2010) də siyasama Nigeria ye shi do ne kura lardə Nigeria yǝ lan cidazəna ma saa 2007 lan səta har suro kəntawu May yǝ lan bawono.
Shidə buron gomna kəriye Katsina bǝ saa 1999 səta 2007ro saadəna; kuru shidə wakil jamiyya jama bǝ demokradiyabǝ (PDP) ye. Suro saa 2009 yǝn, Yar'Adua ye Saudi Arabia ro lezə kurun kəla kardiyǝn sədin. Nigeriaro waltǝgǝna kǝntawu Fabarairuye kawunzǝ 24 saa 2010, amma kǝntawu May bǝ kawunzǝ 5 lan bawono.
Kǝnǝnga nzu buro yǝ
[yasa | usullu yasa]Umaru musa yar'aduadə yim kawu kəntawubǝ 16 kəntawu Augustbǝ saa 1951-lan bəla Katsinayen katambo. Yanzə də Fatima Dada kuru baanzə də Musa Yar'Adua, shi dəwo minista lardə Nigeria yǝ sammason kuru ka'ala Matawalle (kəla gənatəma) Katsina Emirate yǝ dəga rozəna, ka'ala do Yar'Adua gana dəye waratazəna də. Kakanzə bawanzəye, Malam Umaru də, shiyǝ ka'ala Matawallen Katsina ye dəga sətana, amma kakanzə bawanzəye, Malama Binta də, yanzəgana feroyǝ Emir Muhammadu Dikko Katsina yǝ dəga.
Yar'Adua də kəranzə mowonti primary Rafukka yǝ lan badiwono saa 1958 lan, kuru mowonti primary Dutsinma Boarding yǝ dəro saa 1962 lan lewono. Jamiya Ahmadu Bello bǝ (ABU) suro Zaria ben saa 1972lan səta 1975ro sadənan kərawono, nadən digiri kən tilomi ilmube-a kimiya kimiyabǝ-an səbandəna, daji suro saa 1978yǝn waltə digiri masterbǝ kəra kimiya kimiyabǝ fifiltəbǝn səbandəna.
Cida
Ngawo ABU lan tamozənayen, Yar'Adua yǝ cidanzə maləmmaye badiwono Holy Child College Lagos ye lan saa 1975 lan səta 1976 ro saadənan, naptə cidanzə mburo walzənayen. Daji nasha kəra gultuwuye lan cidazəna suro jami'a Katsina ye kəra kisandiye-a, kimiyaye-a, nzunduye-a lan saa 1976 lan səta 1979 ro saadənan kuru nasha Katsina Polytechnic yǝn saa 1979 lan səta 1983 ro saadənan, sa nasha kasuwuyǝ lan cida badizənadən.
Loktu shiye ABU lan, Yar'Adua də zauro cidazəna suro korkor jami'a dəyen shi done gargamma Marxist ye Yusufu Bala Usman ye fuwumanzə. Suro Republic kən indimiyen (1979-83), shiye Usmanro kəllatə suro jamiyya wofilabe People's Redemption Party bǝn, kuru baanzə ganaro banama kura jamiyya Nigeria bǝ.
Yar'Adua də Sambo Farms Ltd. lan cidazəna suro Funtua, kəriye Katsina yen, naptə manaja kura fayoniyaye lan, kate saa 1983-a 1989-a yen. Shidə kuru amari yioma kamfaniwa kadaye, Habib Nigeria Bank Ltd kunten, saa 1995-99; Lodigiani Nigeria Ltd., saa 1987-99, Hamada rozəna, saa 1983-99; kuru Madara Ltd., Vom, Jos, saa 1987-99. Shidə kura fato hawarbe lardəye Ltd., Kaduna, saa 1995 lan səta 1999 ro saadənan.
Shidə wakil kəlakəl kamfani barewu kəriye Katsina bǝ kate saa 1984-a 1985-ayen cidazəna, wakil majalis kərmai bǝ jami'a kisandibe, kimiya bǝwa nzundube-a Zaria-a Katsina Polytechnic-a, kate saa 1978-a 1983-ayen, kura kəlakəl kamfani kəriye Katsinabe fuwutəbe-a9-a. Saa 1996.
Siyasa ro gawo
[yasa | usullu yasa]Loktu faraskəram faltəye General Ibrahim Babangida yǝ Republic kən yakkəmedəro, Yar'Aduadə shima jami kəlakəl jamaye Nigeria yedəye falnza, karabka siyasabe cidiya kərmai yanzəgana kura, Major-General Shehu Musa Yar'Adua yǝn. Karabka shimadǝ darelan jamiyya kǝndaram jamabe (SDP) kokkono.
Yar'Adua də shiye wakil majalis kura 1988 ye. Shidə memba SDPbe National Caucusbe kuru shidə Secretary kəriyebe jamiyyadəbe Katsinalan. Shiye karno 1991 lan kərmai gomnatiyero gaska sədəna, amma Saidu Barda, kam kura samno Republican lardəye dəro shawa.
Ngawo saa arakkə kərmai General Sani Abacha yedən (1993-1998), shidoni yanzəgana Yar'Aduaye fato fursənayen cezənadən, Nigeriaye waltə demokəradiyaro faltə badiwono cidiya General Abdulsalami Abubakaryen. Suro saa 1998 lan, Yar'Adua ye karapka siyasabe K34 kokkono (nasha gomnati ganaye 34 suro kəriyedəye wakiljin). Karabka də am ilmuwu-a, kasuwu-a, siyasawu-a Katsinaye mbeji sandi doni karno gomnatiye 1999ye kəriyedəye banazanadə. Rokko Lawal Kaita ye karapka jamaye demokradiyaye lan, karabka K34 ye də karabka gade lardə sammason kəllatə karapka jamaye demokəradiyaye (PDP) koktəro.
Yar'Adua də sha Gomna kəriye Katsina yero karrada ngawo karnowa Junaidu Yantumaki jamiyya jamaye samma kozəna səwandənan.
Gwamna ro walta
Yar'Adua ye zamanzə gomna kəriyebedə hangalnzə fuwutə naptəram jamabe-a razəwube-aro cedo, musammanno nasha ilmube-a nəlewabe-a lan. Gumnatinzədə nasha kungənaye lan nəm ngalwozənaro bayanzana, gultənadən kusu kura kəriyebe waratazənadə baro sədin kuru kungəna dola miliyon 50 suro gənatəramdən sabkono. Shiga kuru zahirro nozana, kadariwanzə fete ro warmajiwo ngawo kərmaiya sətanayen, shima gomna Nigeriaye buro salakkin awo adə sədənawo. Shiga walta karrada suro saa 2003