Tropical cyclone
_(cropped).jpg)
| Subclass of | cyclone, extreme weather event  |
|---|---|
| Location of formation | tropical cyclone basin |
| Measurement scale | Saffir–Simpson hurricane wind scale |
| Has list | glossary of tropical cyclone terms |
| Category for eponymous categories | Category:Wikipedia categories named after tropical cyclones |
| Category for the view of the item | Category:Views of tropical cyclones |
Shi tropical cyclonedǝ shima nizam karwabe duwaro kokortinma kuru na duno ganaa, sami gana-gana zakkata, karuwa dunowa, kuru tartip karwabe kokorrata duwo nji samibe dunowa-a kuru squalls-a suwudinma. Nashanzə-a dunonzə-a lan, karwa kawudobedə shiro hurricane (/ˈhʌrɪkən, -keɪn/) gultin, karwa kawudobe (/taɪˈfuːn/), karwa kawudobe, karwa kawudobe, karwa kawudobe, au biya karwa kawudobe. Hurricanedə shima karuwa duno'a doni kəmaduwu Atlanticbe au yala-gədi kəmaduwu Pacificbelan waajinmawo. Typhoon də awo fal do yala-fəte kəmaduwu Pacific Ocean yen wajin də. Kǝmaduwu Indiabe-a kuru Anǝm Pacificbe-a lan, karwa samunnam dǝro "tropical cyclones" gultin. Zaman kərmabedən, alamanna 80 səta 90 ro saadənan kasam tropical cyclonesbedə saa woson dunyalan təbandin, retanza kozənadə kasam duno 65 kn (120 km/h; 75 mph) au kozənaro sədin.[1]
Tropical cyclonesdə ngəwusoro kəla nji kura-kuraben təbandin. Sandiye dunonza sowondin futu njiye suro kəmaduwuben suluwinlan, shidəwo dareramman foworo waljin kuru samiro waljin sa kasam kəliye cizə kuru amusuro waljiya. Duno fandobe adə karwa cyclonic dawu latitudebe-a gadezana, alama karwa yala-gədibe-a karwa Europebe-a, sandi doni nəmgade-gade temperature bowatabe sha suwudinmadə. Kawudowa kawudobedə ngaltema kate kilomita 100-a 2,000-a (mi 62-a 1,243-a) diameternza. Kasam dunowa kokortinma tropical cyclonebedə dalil angular momentum doni dunyabe kokortinmadəye sədinma sau kasamdə suro axis kokortəbero lejindən. Dalil adəye səkə, cyclones də suro 5° equator ye lan nguwuro təwandin ba. South Atlantic tropical cyclones də zauro nguwu gənyi dalil kasam duno'a kuru nasha kəltəram tropicalye duno'a nankaro. Futu gadelan, jet gədi Africabe-a nashawa samibe kalkal gənyi-adə sandima cyclones suro kəmaduwu Atlanticbe-a kəmaduwu Caribbeanbe-a suwudin.
Kawudo kəmaduwubedə shima awo doni tropical cyclonesro suwudinmawo. Adəye səkə nashawa cidiyedə banna cycloneye gana sədin nashawa ci kəmaduwuyedə'a kozənaro, amma faida njiyedə nasha sammason fantin. Banna ci kəmaduwubedə kasam dunowa-a nji sami-a, nji kura-a, karwa-a, tornado-aye suwudin. Faltə yanawubedə futu kadalan cyclones tropicalbedəga lejin. Ilmuwu kimiyabeye asuzana kəla shi yanawu faltəye raksə faida tropical cyclonesbedəga zauro sədin loktunzə-a, waajin-a, kuru dunonzə-a sərayin dalil nji kəmaduwube gəttəgə-a kuru njibe gəttəgə-a nankaro.[2][3] Tropical cyclones də kasam na kura lan gojin kuru nji do kasam dəye dəga na gana lan nji samiyero sabcin. Kasam kəli-gojinma ngawo nji samiben waltəm bəlintəgədə awa kadaro au kawu kadaro nji samibe zauro ngəwu suwudin hatta 40 km (25 mi) ci kəmaduwubedən, nəmngəwu njibe sami fatobedə loktu falyin kozəna. Adəye waltə kəmoduwuwa njiye fəlejin, cidilan njiye njiye fəlejin, kuru garwa nji kaltəgəbe fatobe na kuralan ngəwujin.
Ma'ana-a kuru kalma-a Tropical cyclone də shima kalma do ne nji'a kawudo'a, fuwu'a gənyi'a kəla nji'a tropical'a au subtropical'a dunya sammason.[4][5] Nizamdə kambosoro dawunzə zauro-fasaltəna mbeji shidəwo kasam samibe dəriza kəlzənadə kuru kasam zakkata samidən lejinma mbeji.[4] Cyclone tropicalbedə shima kasam cidibe 35 kn (65 km/h; 40 mph) kozənaro asutiya.[1] Loktu allan təmatəna kəla shi tropical cyclonedə kəlanzəro cistayin kuru raksə dunowaro waljin bana kornzəye baro.[1]