Train
| Part of | railway system, public transport network  |
|---|---|
| Native label | train |
| Has characteristic | energy efficiency, friction, transport capacity, tool way, schedule |
| Uses | railway track |
| WordLift URL | |
| Unicode character | 🚆 |
| Category for the view from the item | Category:Views from trains |
| Category for the view of the item | Category:Trains by view |
Maara cidi ye (France kureye lan trahiner lan, Latin lan trahere lan, "gotə, kurtə")[1] shima motowa kəllata do kəla zawal maara cidiyen lezayin kuru am au karewa gozayin. Maara cidiye də sha locomotives lan gərzayin (nguwusoro sha "injin" lan nowotə), laadə kəlanzaro lezain yaye, alama nasha nguwu au moto maara cidiye yeyi. Fassəmma-a karewa-adə motowa maara cidiyen gozain, kuruson wagons au carriages lan bowotin. Maara cidiyedə ngal laaro tətandin, au nəmcintə ndikate maara cidiye. Maara cidiye ngəwuso zawal suyelan cidazayin garegare suye'a, friction ganadəye sandiya lenəmare gade'a kozənaro sədin. Lardəwa ngəwu lenəmare maara cidiye faidatayin.
Maara cidiyedə fərtənza wagonways lan kara, shidoni zawal maara cidiye faidatinma kuru fərlan faidatin au kebul lan gərtin. Ngawo maara cidiye steam locomotive ye United Kingdom lan saa 1802 lan tandoyen, maara cidiye duwaro dunya samma son tartǝgǝna, adǝye sǝkǝ kare kare-a fasinja-a duwaro kuru taman butunro cidilan bǝlawurozayin. Nizam letəram duwaye-a tram ye-adə buro salakkin dareram saa 1800s yen garratə am nguwu suro bərniyen-a kornzən-a nankaro. Saa 1920s lan baditəna, kuru ngawo kəriwu dunyabe kən indimiyen, maara cidiye diesel-a lantarkiye-adə steam'a falza duno mowonjinro wallono. Ngawo fuwutə motowa-a, moto kura-a, kuru diwalwa kura-kura doni nəmngəwuro letə-a, kuru maara duwa-a, maara cidiye faidanza-a kasuwunza-a ngawono, kuru laiya maara cidiye kada koltəna. Tartə bus ye dəye səkə nizam'a tram ye'a zaktəna loktu adəlan.
Tun saa 1970s lan, gomnati'a, am kor'a kəratəmaso'a, kuru am maara cidiye'a banatəmasoye maara cidiye faidatə'a nguwuro sadəna dalil kəndawu ngəla'a kuru gas greenhouseye fulutə'a jili lenəmare cidiye'a gəremiya. Maara cidiye kawudo-ngəwu, buro salakkin 1960s lan gartənadə, motowa-a maara-a bəlawuro korin-a dawu-dawu-aro gaska sədin. Maara cidiye do letəram jamaye də faidanzə nguwuzəna tən saa 1970s lan, naptə karno diwalwa kura kura do jama nguwu'a kuru diwal fuwutəye ro, futu maara cidiye kambaiye karnu kən 21st ye də yeyi. Maara cidiye karewa gotabedə sambisoro faidaa nasha karewa ngəwu yadoben misallo kuntuwul-a arkəm-a, kuru adəgaima nəmzau diwalbe doni motowa karewa gotabe suwudinsodə fulutəro.
Maara cidiye nowatadə diwalwa flat lan cidajin yayi, maara cidiye musammanne kada diwalwa gade-gaden cidazayin. Monorailsdə maara cidiye fallan cidajin, amma funiculars-a rack railways-adə sandiya gadero tətandəna kəla cidi kəla cidiyen kotəro. Maara cidiye jarabtəbe jili high-speed maglevs, shidoni magnetic levitation faidatə sami zawalben fəlejinmadə, tən saa 1970s lan fuwutə badizana kuru raksə kaso maara cidiye nowatadəga kozənaro lejin. Maara cidiye do kəndawu gade faidatin ma alamanna gas alagəlabe-a hydrogen-a də sandima fuwutə karnu kən 21st ye wo.