The Shuwa Arabs of Maiduguri
| Native language | Shuwa  |
|---|---|
| Religion or worldview | Islam, animism |
| Country | Chad, Sudan |
Arabba Shuwa ye Maiduguri yedə, kuru sandiya Baggarablan notənadə, sandima kaduwu nowata kəriye Borno yedən, Nigeria lan, fərtənzadə dunya Arabyero waltə kuru hijra fəte Africa yen lezana. Sandidə adanza gadero nozana, shidoni adaro hangal gənatəa, nzaye zayea, kuru kəndəga dawu-nomadicye shidoni fe rotəlan dazənadə.[1]
Arabwadə, kakanza Arabwa Borno Shuwabedə Yemenlan Egypt ro hijra sadəna. Am Banube
Judhamdə təlamma faida'a Yemenye dalami Beni Tai Yemenye Palmerye (1938) suro
datəgəram karnu kən 7me.[2] Sandidə suro Arabwa buro salakbe Egypt lan napsana ngawo musləmmaye kəriwuzanaben kuru sandima
ruler-ship kəriyewa laaye tina. Karnu kən 12th ye lan, zaman kərmai Ayyubid ye lan, sandiye fattəgə badizana.
darajanza darajaa kuru adəye səkə fitəna kada sadəna, dare shi Mamluk sultans dəga, shi
Ngo bayan kəzəkkə kəla Arabwa Shuwabe Maiduguri bedən:
Futu-a Gargam-a:
[yasa | usullu yasa]Arabba Shuwayedə lardə Arabyedən hijra sadəna, taganasmaro nasha kate anəmfəte Asia be-a yalagədi Africa be-adən, Daula Kanem-Bornu bero nazana (shidoni kəriye Bornobe kəmaayedə suronzən mbeji) karnu kən 14medən.
Sandiye nəm adanzaa adanzaa rozana nasha Lake Chadyen nabsana yayi.
Kalima "Shuwa" də kalima Kanuriye maananzə "ngəla" au "zairo" ro gowotə, amma maləmma laaye shawari sadəna waneye "shuwaiya" lan gowotə, maananzə "gana," nəm nguwunza buroye Borno yedəro manajin.
Ada-a Kǝnǝnga-a:
Adamen, Shuwa Arabsdə sandiya kənənganza nasha-nasharo nozana, fe rotədə nasha kənənganzaye dawu.
Imani Musulumma bǝ
[yasa | usullu yasa]Sandidə ngəwunzaso musulumma kuru karnu kən 13th lan badizana, adawa musulummabe misallo sala kunbalinbe-a, puasa-a, kuru ibada Makkaro letə-adə kasatsana.
Ada Karewabe:
[yasa | usullu yasa]Shuwa Arabsdə sandiya zaye dinarbe ngəla-a, kazəmu ngəla-a, kuru futu kundulibe gade-gade-aro nozana, musammanno kate kamuwaben.
Təlam
[yasa | usullu yasa]Sandidə təlamma Arabicye manazan, təlamma Arabicye gade Nigerialan manatindəa gade, kuru adanza amma Kanuriyedəa samun.
Adawa gade-gade:
[yasa | usullu yasa]Shuwa Arabsdə adanza-a adanza-a gade, surodən nzasarawa kəla ruhiya shatanne-a adawa taganasbe-a misallo amsoye suwaro shatan dutəro sətəna.
Arabwa Shuwabe suro Maiduguriben:
[yasa | usullu yasa]Maiduguri, bərni kura kəriye Borno yedə, dawudi kura jama Arab Shuwa ye.
Sandidə nasha faida'a ada'a Maiduguriye, banazayin nəm gade bərnidəyero.
Kaziyi sorin yayi, surodən awo Boko Haram ye fəlezənadə mbeji, jama Arab Shuwaye Maiduguri yedə raksa awo adanzaye gənazayin. Karafkawa alamanna Shuwa Arabs Nation yeyi Facebook lan adanza fuwutəgə-a gənatə-aro hangalnza cedo.
Məradə ruwo adəyedə shima gargamma Shuwa Arabs Bornoyedə, nəm letənza-a hijranza-a Mairi Kanem Bornoyero letə-a. Shi articledə desk review faidatə bayanna secondarybe kəla mauduwu kulashidəben sapsəna. Tajirwa njiye, kazəyiya adammanabe, kəndaram alagəlabe-a kuru amsobe-a, shidoni nasha Sahelianbe Africabe anəm Saharabe-a ngawonzə-a lezənadə, am ngəwu-a dabbawa-a ngəwuro hijra cidi kajimbero suwudəna tən loktudən. Haiyaro
amsoye hijranza-a nəm letənza-adə awo kura gargamma Nigeriaye kawu kərmai colonialyedən, amma kada na gade-gaden, na gade-gadero suwudəna. Am bəlin isayin dəye kəlanza'a kəndaramma bəlinro falzayin. Daji, Arabwa Shuwabe doni asalnza cidi Arabianbedə isa Mairi Kanem Bornoben napsana har karnu kən 14th. Kudəro sandiya nguwuso gədi-a dawu-a Borno Stateyen towondin.
Nyiye suro am ganayen kara, nyiye notənyi lan am Arabye miliyon uwu yeyi mbeji amma asal Nigeriaye. Sa Hotline newsmagazine ye buro salakkin ruwo kəla am Arab Nigeriaye lan baksənadən suro saa 1992 yen, ilmuwu ilmuye nowata-a kəratəwu-a sammaso walta kəllata kəla ajabtə-a kuru haiyadəga kasatsanyi-a. Hawar adǝ sambisoro faltin loktu kitawu adǝye tartǝnzǝdǝn.
Lamintǝ
[yasa | usullu yasa]Jiri:Sister bar Jiri:Languages of Chad Jiri:Languages of Cameroon Jiri:Varieties of Arabic Authority control