Tǝlam Turkish yǝ
Təlamma Turkiyedə (Turkiye Turkiye Turkiye Turkiyaye') shima təlamma Turkiyedo zauro manatinmadə, amma miliyon 90 yeyi manazan. Shidə təlamma lardə Turkey be kuru təlamma Cyprus be indidəye falnza. Kufuwa sənana təlamma Turkishye manazandə German yeya, Austria yeya, Bulgaria yeya, yala Macedonia yeya, Greece yeya, nasha gade Europe yeya, Caucasus anəmyeya, kuru nasha laa Asia dawuyeya, Iraq ya, Syriaya. Turkish də shima təlamma kən 18 me dinalan zauro manatin wo
Nasha fəteyedən, nəm duno Ottoman Turkishyedə- təlam Turkishye jili kada doni təlam kərmaiye-a adabe-a mairi Ottomanbero faidatinmadə-tartəgəna loktu mairi Ottomanbedə farakcinlan. Suro saa 1928 lan, Atatürkbe faltənzə fal suro saa badiyaram Republic of Turkeyben, ruwo Perso-Arabicbedəga ruwo Turkishbe Ottomanbedə ruwo Latinbe Turkishbedəga faltəna.
Alama laa təlamma Turkish yedə sandima nəmkam kəltə vowel be-a kuru nəmkam kəltə ngəwu-a. Tartip kalma Turkishbedə shima mauduwu-awo-cida. Turkish də shilan aji sube au jinsi manabe ba. Təlammadə daraja faidatin kuru nəm gadetə T-Vye dunoa mbeji shidoni nəm ngəla gade-gadeya, nəm cintə amma, nəm kuraa, nəm ngəla au nəm sawa amma manatəmadəro. Suwuram kam-kən indimibe-a kuru jili cidabe-adə kam falro faidatin daraja nankaro.
Yayaktǝ
[yasa | usullu yasa]Hawar kura: Təlamma Turkicbe
Turkishdə shiye suro kufu Oghuzbe fato Turkicbedən kara. Wakil gadedə suronzan təlamma Azerbaijanyeya, Azerbaijanlan manatin kuru yala-fəte Iran yeya, Gagauz Gagauziyayeya, Qashqai anəm Iranyeya Turkmen Turkmenistanyeya.[[1]]
Gargammamen fato Turkicyedə sha dalami fato Altaicye kurayero turin, Japanese-a, Korean-a, Mongolian-a Tungusic-a kunten, fato təlamma gade kadaye ilmuwu təlammaye kəlzaro shawari sadəna.[[2]]
Tiwori Altaicyedə təlamma 1960lan faidatə baro wallono, kuru ilmuwu təlammayedə kərmadə təlamma Turkicyedə təlamma gadeya letanyiro gozana, amma shi jarabi Altaicyedə kuwami yaye bana gana təlamma ilmuwuye sətana.[[3]] Karnu kən mewun lagarmen dawari ilmube Ural-Altaicye də, shidoni təlamma Turkishyedəa təlamma Finnish yeya, Hungarian yeya Altaic yeya kəlzənadə, shidə zauro kasattənyiro gotəna kəla Altaicye waatənzəyen.[[4]] Shi dawari ilmubedə ngəwusoro kəla təlamma anyi alamaram yakkəben kara: nəmkam kəltə-a, nəmkalkal vowel be-a kuru jinsi manabe ba-a.[[5]]
Gargam
[yasa | usullu yasa]Kuru wune: Am Turkishbe-a kuru am Turkicbe-a § Gargam
Karnu kən-9me Irk Bitig au "Kitawu Raayibe"
Ruwowa Turkicbe kureye nowatadə sandima ruwowa Orkhonbe kura-kura yakkə Mongolia zamanben təbandində. Gartəna kəla daraja mai Kul Tigin-a yanzəgana mai Bilge Khagan-a yero, zaman adə Turkic Khaganate kən indimiro waltəgəna (saa 682-744 CE).[[6]] Ngawo awoa tarihibe anyi'a latə'a kuru kawu'a kəllatadə'a ilmuwu archaeologists Russia be nasha kura Orkhon Valley'a dərizə kəlzənadən kate saa 1889-a 1893-ayen, təlam kəla awoa ruwotənadə shima təlam Turkicbe kureye shidoni alphabet turki lan ruwotənadə " runes" au "runiform" dalil nəm samun gana alfabet Germanic yeya.[[7]]
Turkicye faraktənzədən woktu badiyaramma karnu dauyedən (c. karnu kən 6th-11th), amma təlamma Turkicye manazandə Asia dawuyedən tartaana, nasha kura gozəna Siberialan səta Europero hatta Mediterraneanro saadəna. Seljuqs Oghuz Turksyedə, taganasmaro, təlamma nza Oghuzdə- kaka təlamma Turkishye kuroyedə-Anatoliaro karnu kən 11medən saudəna.[[8]] Kuruson loktu karnu kən 11medən, ilmuma təlamma Turkicye buroyedə, Mahmud al-Kashgari Kara-Khanid Khanatelan, kitawu təlamma Turkicye kəzəkkəma buro salakyedə bakkono kuru taswirado təlamma Turkicye manazandə suro Dīwān-
Turkwan Lughat2).
Turki Ottoman be
[yasa | usullu yasa]Kitawu Dede Korkutbe karnu kən 15me
Hawar kura: Turkiya Ottomanbe
Kuru wune: Turkiya Anatoliabe kureye
Ngawo kərmai Islamye saa 950 lan Kara-Khanid Khanate-a Seljuq Turks-aye gozanayen, sandi indiso kaduwu-a ada-a Ottomansyero gotənadən, təlamma kərmaiye kəriyewa anyiyedə kalmawa ngəwu təlam Arabic-a Persian-ayen gozana. Adab Turkishbe zaman Ottomanbedə, taganasmaro nazəmu Divanbedə, Persian be zauro sha taasirzəna, surodən mita nazəmube gotə-a kalimawa lardə diyabe kada-a mbeji. Təlamma adabe-a hukumabe-a zaman Mairi Ottomanbedə (c. 1299-1922) sha Ottoman Turkish lan bowotin, shidoni tuskano Turkish-a, Persian-a, Arabic-a shidoni zauro gadezanadə kuru Turkish zamandəyedə asutinba. Təlamma Turkishye sambisoro notənadə, kaba Türkçe au "vulgar Turkish" lan notənadə, amma ilmu gana'a amma bəladiyaye manazandə, kalimawa asalye nguwu mbeji kuru shima təlamma Turkishye zamanyewo.[[9]]
Sokku nasha kate Adıyaman-a Adana-a dəro ziyara sədindən, Evliya Çelebiye "təlamma Turkman" dəga ruwozə kuru təlammanzə Turkishyedəa ratalləgəna:
Laminte
[yasa | usullu yasa]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_language#cite_ref-Studia_Turcica_1971_21-0
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_language#cite_ref-22
- ↑ https://oxfordre.com/linguistics/display/10.1093/acrefore/9780199384655.001.0001/acrefore-9780199384655-e-35
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_language#cite_ref-Ural-altaische_Jahrb%C3%BCcher_1958_24-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_language#cite_ref-Ural-altaische_Jahrb%C3%BCcher_1958_24-0
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Turkish_language#cite_ref-25
- ↑ http://www.runiform.lingfil.uu.se/
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/0-19-517726-6
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Misha_Glenny