Strong interaction
| Subclass of | elementary particle interaction  |
|---|---|
| Stack Exchange tag | https://physics.stackexchange.com/tags/strong-force |
Suro nuclear physics a particle physics a lan, kəltəram dunowa, kuruson sha botin dunowa au dunowa nuclearbe, shima fal suro kəltəram diyau nowataben. Quarks də’a proton’a, neutron’a awo’a gade hadron’a ro kəlzə, neutron’a proton’a kəlzə atomic nucleus ro sadə, na do sha nuclear duno lan bowotiyin ma.
Nəm nguwu proton au neutron ye də, dalil energy do kəltəram duno’a ye; quarks fal-fal də kashi 1% mass proton ye dəga cin. Nasha 10-15 m (1 femtometer, ganalaro radius nucleonbedəga kozəna), duno dunobedə alamanna loktə 100 lan duno electromagnetismbedəga, loktə 106 duno kəltəram dunobedəga, kuru loktə 1038 duno gravitybedəga.[1]
Suro atomic nucleiben, dunodə proton-a neutron-a na fallo kəlzə nucleus tətandin kuru sha duno nuclearbero bowotin (au duno gafciwo).[2] Dalildə shima dunodə dawu-dawulan awo kura-kura, loktə gana-gana mesonsbe kəla ngalla adəben, gafciwo kəltəram dunowabedə hal nəmcintəbega təngatəyin kate nucleonsben shidonyi gadezəna loktə kəndo quarkbedəga suro hadronsben kəltəben. Kuruson nəmgade mbeji duno nuclearbe kəltəbega alamanna nuclear begason. Nuclear fusiondə shima duno kada kawusuwa shillewuwa gadeson təwandinwo. Nuclearbe talitənzəbe səkə awowa radioactivebega isotopesbega nyiro sədin amma səwandin amma nəmkam duno babe səwandin. Futə kunkunlan, duno nuclearbedəga ganalaro kwaltiyin duno nuclearbega balimiya nuclearbega, indison uranium au plutoniumlan balimi yaktəbega kuru balimiya fusionbega alamanna hydrogen bombben.[3][4]