Stroke
| Subclass of | cerebrovascular disease, neurological symptom, general symptom  |
|---|---|
| Native label | accident vasculaire cérébral |
| Short name | AVC |
| Location | human brain |
| Health specialty | neurology, neurosurgery |
| Medical examination | ROSIER scale, Orpington Prognostic Scale |
| Drug or therapy used for treatment | pentoxifylline |
| Anatomical location | human brain |
| Risk factor | smoking |
| WordLift URL | http://data.medicalrecords.com/medicalrecords/healthwise/stroke_3, http://data.medicalrecords.com/medicalrecords/healthwise/stroke |
| Subject lexeme | L1566886 |
| ICPC 2 ID | K90 |
Stroke də shima yanayi donyi bu donyi nasha laa kərgənbero lejin ma fulutin aubiya cells dəga cejin.[1] Jili stroke ye indi mbeji: ischemic, dalil bu ye letə ba nankaro, kuru hemorrhagic, dalil bu ye letə ba nankaro.[2] Sandi indiso nasha kǝrǝnbe cida kalkalro sǝdinbaro sadin.[3]
Alama-a kuru alama-a strokebedə suronzan fuska fulutə-a, letə ba-a, nasha tiyibe fallan nəmgadetə-a, asutə-a au mana-a, kəla fəletə-a, au shiti falro kuru ba-a mbeji.[4][3] Alama-a kuru alama-adə ngəwusoro ngawo strokedə wakazənayen fəlejin.[3] Alama’a də awa 24 ro cidiyanzəro waljiya, stroke də shima ischemic attack (TIA) wo, kuru shiro mini-stroke gultin.[3] Hemorrhagic stroke də kəla zauro zauro sədin.[3] Alama stroke ye də abadanro waljin.[5] Kaziyi loktu kuruwubedə suronzan pneumonia-a kuru bladder kaltəgə ba-a mbeji.[3]
Awo do ne stroke ro tajirwa suwudin ma dǝ shima bu ye zauro ngǝwu.[7] Awowa gade tajirwaro suwudinsodə sandima cholesterol bube ngəwu-a, tafa kənza-a, nəmkərawu-a, kwasuwa shiwurbe-a, TIA buroye-a, kwasuwa kidneybe dareram-a, kuru atrial fibrillation-a. Ischemic stroke də awo shiro suwudin də shima layi buye zaktə, amma awo shiro suwudin də gana.[13][14][15] Hemorrhagic stroke də awo shiro hemorrhagic stroke gultində shima bu kərgənro suluwin aubiya kate kərgənben suluwin.[13][16] Bu fəletə waneye dalil aneurysm kərgənbe kaltəgəben wajin.[13] Diagnosis də ngaltə zahirye lan tədin kuru fotowa lətaribe alamanna CT scan au MRI scan lan banatin.[9] CT scan də bu fəlejin, amma ischemia dəga baro sədin ba, shi do ne buro lan CT scan lan fəlejin ba ma.[10] Jaraptəwa gade misallo electrocardiogram (ECG) kuru ngaltə bubedə awowa tajirwabe-a awowa suwudin-a notəro tədin.[9] Shiwur bube ganadə alama jili anyi suwudin.[9]
Diwalwa də suronzan awowa tajirwaye fulutə-a, tiyata donyi arteries kərgənro katəye mbeji am donyi carotid narrowing lan kaziyi mbeji ma, kuru kurun anticoagulant donyi am donyi atrial fibrillation mbeji ma.[2] Aspirin au statins də shima liyita soye faidatayin.[2] Stroke də shima awo do ne lətari lan tədin ma.[5] Ischemic stroke də, awa yakkə səta diyau-a reta-a lan asutiya, kurun do raksə clot dəga kaljin ma lan kurun tədin, amma hemorrhagic stroke də loktu laan tiyata lan faidajin.[2] Kurunna do faida fattəgəna dəga waltəm fando nankaro stroke rehabilitation lan bowotin, kuru shi adə nasha stroke yen tədin; sonyayi, awowa anyi nasha dunyabe nguwuson tuwondin ba.[2]
Saa 2023 lan, am miliyon 15 dunya sammason stroke satana.[17] Suro saa 2021 yen, stroke də shima dalil kərmuye kura kən yakkəmewo, shi do ne ta'adir 10% kərmuye samma suwudin ma.[18] Suro saa 2015 yen, am miliyon 42.4 yeyi mbeji buron stroke lan sandiya sǝtana kuru kǝrma dǝro kǝnǝngǝtayin.[11] Kate saa 1990-a 2010-a yen nəm nguwu stroke ye saa woson fulutəna alamanna 10% yeyiro lardəwa fuwuzana lan, amma kashi 10% ro tərana lardəwa fuwuzana lan.[19] Suro saa 2015 yen, stroke də shima dalil kərmuye kən indimi ngawo kwasuwa coronary artery ye lan, shi do ne am miliyon 6.3 kərmu suwudin ma (11% suro jimla dəyen).[12] Kərmu miliyon 3.0 yeyi də dalil stroke ischemic ye lan kuru miliyon 3.3 yeyi kərmu də dalil stroke hemorrhagic ye lan.[12] Am do stroke lan tuwandin ma retanza yeyi saa falro sǝtǝnyi.[2] Sammason, indi suro yakkəben kasuwu strokebedə am saa 65 kozənalan wakajin.[19]