Sociology
| Subclass of | social science  |
|---|---|
| Studied by | history of sociology, sociology of sociology, philosophy of sociology |
| History of topic | history of sociology, timeline of sociology |
| Practiced by | sociologist, sociology professor |
| ACM Classification Code (2012) | 10010461 |
Sociology də shima ilmu kimiyabe kəla naptəram jamabe shidoni hal naptəram jamabe-a, futu nəmkam ndikate jamabe-a, kuru lamarwa adabe kəndəga kullumye-aro hangal gənazəyinma.[1][2][3] Kalima sociology də dareram karnu kən 18th yen cowondo kəra ilmu kimiyaye kəla jamaye lan bayantəro.[4] Namtə ilmu naptəram jamaye lan, ilmu naptəram jamaye də duluwuwa kulashiye kada faidatin kuru kulashi kəla awo naptəram jamaye’a wuzəna yen. Kulashi kəla ilmu naptəram jamabe faidatəyedə waneye letəgəram naptəram jamabe-a nəlefa-aro lejin, amma diwalwa kərabedə waneye hangalnza kəla futu naptəram jamabe-a kuru diwal phenomenologicalbe-aro kalakcin.[6]
Ada’a ilmu nabtərammame hangal gənazəyin də suronzən daraja naptəram jamabe-a, daraja naptəram jamabe-a, letəgəram naptəram jamabe-a, adin-a, nəmgadetə-a, shara-a, jima’i-a, jinsi-a, kabila-a, adawa naptəram jamabe-a, nəmzaye-a. Kərawa karəngəye lamar nzundu-kəndarambe-a kəla digital divideben sərana.[7] Digital sociology də faida do nzundu zamanbe kəla hal naptəram jamabe-a cidaramma-ayen kulashin, suronzən gonyi-a, kulashi-a, nəm ngalwo-a, kuru awo jamaye-a mbeji.[8] Internet ye nəm kam kəltəram jamaye’a nəm kam kərmaiye’a falzəna, faida do ilmu naptəram jamaye digital ye də’a fəlejin.[9] Nashawa cidawa adammanabe sammaso nəmkam ndikate garno naptəram jamabe-a cidaram kamye-aye lezənadəga, ilmu naptəram jamabedə hangal-hangallin mauduwuwa gade-a cidaramma gade-aro kalaksəna, alamanna nəlewa-a kuru cidaramma kurunbe-a; razəgə; askər; azawu-a kuru nizamma njistəgəbe-a; intanet lan; sociology ilmube; capital naptəram jamabe; kuru faida cida naptəram jamabe suro ilmu kimiyabe fuwutəgəben.
Futu ilmu kimiya naptəram jamabedəye tartəgəna, sau kulashiwu naptəram jamabedə nzunduwa nəmngalwobe-a nəmngəwube-a kada gozayin. Faltə təlammameya adayeya dawu karnu kən 20yeya, taganasmaro, diwalwa fasariyeya, fasalla bayantəyeya, kuru futudo nabtəramma ye kulasa yezoa. Nasha gadelan, badiyaram karnu kən 21st yedə citə nzunduwa bəlin nasha kulashiye-a, isawuye-a, kuru nzunduwa komfutaye-a, alamanna awowa agent-based modelling-a kuru social network analysis-a.[10][11]
Kulashi naptəram jamabedə nashaa cidabe kadaa kuru nashaa kənəngabe kadaa lezəna, misallo ndikate siyasawuben, am letəgəram koktəmasoben, kuru majalisawuben; ilmuwu; dawariwu; cidawu; fuwutəwu; am kura’a kasuwu ye’a kuru manaja’a; cidawu jamabe; karafkawa gumnatibe gənyi; kuru karafkawa non-profit ye, kuru am do lamarra naptəram jamaye galtəro məradəzana so.