Shi kəmoduwuwa kurakuradə
| Native label | Great Lakes  |
|---|---|
| Outflows | St. Lawrence River |
| Drainage basin | Great Lakes drainage basin |
| Country | Lardǝwa Amerika yǝ, Canada |
| Located in/on physical feature | North America |
| Coordinate location | 45°45′0″N 84°0′0″W |
Shi kəmoduwuwa kurakuradə, kuru shiga Great Lakes of North America lan bowotin, sandima kəmoduwuwa nji shawaye kura-kura kəltana kuru kalangai Canada-United Statesbe-a kəllata. Kəmoduwuwa uwudə sandima Superior-a, Michigan-a, Huron-a, Erie-a, Ontario-a (amma nasha njiye lan Michigan-a Huron-adə nji fal, Straits of Mackinac lan kəllata). Shi Great Lakes Waterwaydə bəlawuro zamanbe-a kuru maara njiye-a suro kəmoduwuwaben suwudin. Kəmoduwuwadə dareramman kəmaduwu Atlanticbedə'a kəltana kəmoduwu Saint Lawrenceben namtə njinza suluwin. Kəmoduwuwadə kuruson kəmoduwu Mississippibedəga kəllata diwal njibe Illinoisben.
Shi kəmoduwu kuradə shima kəmoduwu nji shawaye kurawo dunyalan nəmkuranza sammason kuru shima kən indimiwo nəmngəwunza sammason. Sandidə suronzan 20% nji shawa dunyabe nəmngəwunzabe mbeji.[1][2][3] Jimla cididəyedə mil square 94,250 (244,106 km2), kuru nəmngəwudə (datum nji ganalan ngaltəna) mil cubicye 5,439 (22,671 km3), [4] nəmngəwu kəmoduwu Baikalyedə'a gana cidiyanzə (5,666 cu6 mi23 au k23 nji shawa dunyabe). Dalil alamaramnza kəmaduwuye-samənzəna nankaro, alamanna njiye fəlejinso, karuwa sambisoro fəlejinso, kawudo dunowaso, nəmcintə kuraso, kuru horizons cintəso, kəmoduwuwa kura-kura uwudə tussuna sandiya kəmaduwu cidibero bowotin.[5] Futu shiga ngaltənadən, nəmkura cidiben, Lake Superior au Lake Michigan–Hurondə shima kəmaduwu kura kən indimi dunyalan kuru shima kəmaduwu nji shawabe kurawo. Kəmoduwu Michiganbedə shima kəmoduwu kurawo, nəmkuranzədə, shidə sammaso suro lardə falben kara, United States.[6][7][8]
Shi kəmoduwu kuradə datəgəram zaman kankarabe dareyedən saa 14,000 kozənadən fəlangtə badiwono, sau kankaradə ngaworo kalaktəyen nji cididəro kukustənadə fəlezəna, shidəwo daji nji yizənalan səmbərzənadə.[9] Kǝmoduwudǝ shima na sufuribe-a, hijra-a, kasuwu-a, bǝnyi kǝnta-aye kurawo, kuru na dabbawa njibe kadaye kǝnǝnganzaro faidatayin suro nasha alagǝwa jili kadaben. Nasha dərizə kəlzənadə shiro Great Lakes region gultin, shidoni Great Lakes megalopolis dəga suronzən mbeji.[10] Bərni'a kura kura suro nasha dəyedə, nasha America ye lan, gèdi lan səta fətero sadəna, Buffalo'a, Cleveland'a, Detroit'a, Chicago'a, Milwaukee'a, Duluth'a; kuru, nasha Canadaben, Toronto-a, Missisauga-a Hamilton-a.
Ilmu cidiye
Map do Great Lakes Basin ye də shima kəmoduwuwa uwu fəlejin. Wofilan səta kəmburamro sandidə: Sami (magenta); Michigan (kəla kəli); Huron (kəli); Erie (kərnawu); Ontario (kime).
Kǝmoduwu kura/St. Kǝmaduwu Lawrencebe njiye Kəmoduwuwa uwudə suro bəlaa gade-gaden kasharu yaye, sandidə nji shawa fal kəltana, suro Great Lakes Basinben. Nasha kəmoduwuwa-a kəmoduwuwa-ayen, sandiye gədi-dawu North Americabe-a kəmaduwu Atlanticbe-a kəlzayin. Surodən səta kəmoduwu Saint Lawrencebero saadənadə, njidə Superiorlan səta Huron-a Michigan-aro lejin, anəmlan Erie-ro lejin, kuru darerammo yalaro kəmoduwu Ontarioro lejin. Kəmoduwuwadə nji kura kəmoduwuwa kadalan sədin kuru suronzan kərtawa 35,000 yeyi mbeji.[11] Kuruson kəmoduwuwa sənana duwu kada mbeji, ngəwusoro sandiya "inland lakes" lan bowotin, suro basindəben.[12]
Nasha kəmoduwuwa uwudəye nəmkuranza United Kingdom'a tilo, amma nəmkura kəmoduwudəye sammaso (kəmoduwuwadə-a cididə'a) nəmkura United Kingdom-a France-aye tilo.[13] Kǝmoduwu Michigan ye dǝ shima kǝmoduwu kura kura do suro United States ye dǝlan; sandi gadedə kalangayya njibe kate United States-a Canada-ayen sadin. Kǝmoduwu so dǝ kate kǝrmai lardǝ Canada ye lardǝ Ontario ye dǝro yekkata kuru lardu U.S. ye Michigan a, Wisconsin a, Minnesota a, Illinois a, Indiana a, Ohio a, Pennsylvania a, New York a. Lardə Ontario-a kəriye Michigan-a indiso kalangainzadən nasha kəmoduwuwa diyau mbeji. Lardə Ontario də kəmoduwu Michiganbe'a kalangaizənyi kuru bərye Michiganbedə kəmoduwu Ontariobe'a kalangaizənyi. Hukuma New York-a Wisconsin-a yedə kəmoduwu indiro lezəna, kuru kəriyewa gafsənadə falnzawoso kəmoduwu falro lezəna.