Salt
| Subclass of | food ingredient, spice, food preservative  |
|---|---|
| Made from material | halite, rock salt |
| Manifestation of | saltiness |
| Unicode character | 🧂 |
Mandadə awo suro cidiben dagənama shiga badiyaramman sodium kloraid (NaCl) lan tətandin. Sa kəmbu lan faidatiya, musamman maro nasha granulated yen, sha table salt lan bowotin. Futu shiro crystalline gultində, mandadə shiga manda kawube au halite lan nowotə. Mandadə kənəngaro faidaa (shima awoa kəmbube faidaa sodium-a chlorine-a suwudinmawo), kuru mandadə shima awo adamganabe sədinmawo. Mandadə shima awo kəmburo təmtəgəye dinaye kuru ndason mbejimawo, kuru shidə futu kəmbuye təlamzə ngalwojinro nowata. Manda-a, brining-a, kuru pickling-adə sandima duluwuwa kəmbu gənatəye kureye kuru faidaawo.
Shaidawa buro salakbe manda tandobedə saa 6000 BC yeyilan badiwono, loktu am nasha Romania kərmabedən dasawunadǝ nji njibe manda tuluwo nankaro; cida mandabe lardə Chinabedə loktu fallin badiwono.[1] Hebrew-a, Greek-a, Roman-a, Byzantine-a, Hittite-a, Egypt-a, India-a kureyedə mandadə darajazana. Mandadə awo kasuwube faida'aro wallono kuru maara njiyelan kəmaduwu Mediterraneanbe farzayin, diwalwa mandabe musammanno gartənadən, kuru Saha
ra farzayin kəla caravans karimoben. Nəm mbautə-a məradə mandaye dunya sammason-aye səkkə lardəwa soye kəriwu badizana kuru shilan faidata haraji sabsayin, misallo kəriwu mandaye El Pasoye doni El Paso lan dareram saa 1860s yen wakazənadə badiwono.[2] Mandadə kəlelewa adinbero faidatin kuru faidawa adabe-a adabe-a gade mbeji.
Mandadə suro bəlaa mandaben tətandin, kuru nji kuluwube (manda kuluwube) kuru nji njiye mineral-rich suro bəlaa cidiyazənaben. Faida fal mandabe shiro kurawo badə (sodium chloride) shima awo kəmbube kemikal tandobewo.[3] Shilan faidata soda-a klorin-a satandin, kuru karewa alama polyvinyl chloride-a, roba-a, warak-a tandolan. Suro awowa dunyalan saa woson ton miliyon yar yakkə yeyi tətandindən, gana laa bas amsoye faidatin. Faidawa gadesodə sandima futu nji ngalwotəgəbe-a, diwalwa kura-kura kankara-a, kuru faidatə barebe-a.[4][5] Manda kəmbubedə jili manda kəmaduwube-a manda kəmbube-aro təladin. Manda kəmbubedə ngəwusoro awo shiro anti-caking agent gultində mbeji kuru shilan awo shiro iodine gultində mbeji shilan iodine mbautəga dabcin. Kuru shilan faidatə kəmbu detə-a tewur-an, mandadə kəmbuwa tandobe kadalan mbeji.
Sodium də awo faida’a nəlefa adamganabero faidanzə electrolyte-a osmotic solute-a men. Amma, manda ngəwuro kəmbudə kasuwa karəgəbe jili hypertensionbe sərayin. Faidawa mandabe nəlewabe jili anyi tussuna kəratəna. Karafkawa nəlewabe dunyabe kada-a kuru maskuwa lardəwa fuwuzanabe-aye kəmbu manda'a fulutəro shawari sadəna.[8][9] Karapka nəlewa dunyabeye am kurawa sodium 2,000 mg yeyi gənyiro zawin, manda gram 5 yeyi, wajiya.[10][11]