Rye
| Has use | Cereal, medicinal plant, fodder, useful plant  |
|---|---|
| Short name | S. cereale |
| Taxon name | Secale cereale |
| Taxon rank | Species |
| Parent taxon | Secale |
| Taxon common name | żyto zwyczajne |
| Has fruit type | caryopsis |
| This taxon is source of | rye, rye bran |
| Invasive to | China |
| Taxon range | Beijing, China, 福建, Xinjiang |
| Taxon author citation | L., (Keng) S. L. Chen |
| GRIN URL | https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=317600 |
Rye (Secale cereale) də kajim do zauro arkəmro baretin, bare zaktəye-a bare kəmbuye-a. Shidə nasha laa gədi-a yala Europe-a lan səta Russiaro saadənan wurajin. Shidə zauro yanawu amusu-a katti batti-aro kasatcin atam gadeso'a kozənaro, adəye səkə nasha anyilan faidajin; wuratənzə dunowadə kajimso'a dapcin kuru dabbawaro kəmbu ngəwu cin badiyaram saaben. Shidə jili laamabe (Triticeae) shidoni laama-a barley-a suronzən mbejidə. Waneye ryedə Europero kəska kən indimiro isəna, maananzədə shidə kəltəram gana laamaben dalil Vavilovianbe nganzatəben, kuru darelan shiga kəlanzəlaro baretəna.
Arkəm ryebedə burodi-a, mbal-a, whiskey ryebe-a, kəmbu dabbabe-aro faidatin. Scandinavia lan, rye də kəmbu do zaman dauye lan, kuru burodi rye ye də shima kəmbu do zauro nowata wo nadən. Europe lan reta rye dunyabe yeyi sətandin; gana laa kasuwu kate lardəwaben tədin. Laama-rye hybrid, triticale də, nəm ngalwo kəskawa indidəye kəlzəna kuru dunya sammason ngəwuro tətandin. Hawar kurebe Europeben, shi Roggenwolfdə ("wolf ryebe") shidə shetan masarbe au Feldgeist.
Bayentə Rye də kajim kuruwu kusunyi nankaro baretin; raksə saa fal au saa indiro waljin. Kəndaram korbe-a nəm gade-gadenzə-a lan nəm kuruwunzə mita 1 səta 3 ro saadin (3+1⁄2 səta 10 ft ro saadəna). Lambowanzǝ liwula-kǝli, kuruwu, kuru kuruwu. Kusunyi dǝ kǝla kǝriwuwa lan gotin au spike donyi centimeters 7 lan sǝta 15 ro saadin ma (2+3⁄4 lan sǝta 6 in) ro saadana. Kǝla dǝ spikelets kada lan kara, falnzawoso kambil indi sǝnana; spikelets də wofila-a kəmburam-a kəladən faltin.[1]
Bayan kǝla kǝskaben Bayan kǝla kǝskaben
Kusunyi suro huskben Kusunyi suro huskben
Arǝmma jili gade-gade Arǝmma jili gade-gade
Kusunyi nǝmngǝwunzǝ Kusunyi nǝmngǝwunzǝ Aslu
Rye karabe Jili ryebe Secaledǝ suro jili kajimbe Triticeaeben kara, shidonyi suronzǝn arǝmma gade alama barley (Hordeum) a laama (Triticum) a mbeji.[2]
Su do Secale də, təlam Italiye segale-a Faransaye seigle-a leyata ma'ananzə "rye", fərtənzə notənyi amma təlam Balkan lan gowotə.[3] Su Nasarabe ryedə Nasara kurebe ryge lan gowotə, Dutch rogge-a, German Roggen-a, Russian рожь rožʹ-a leyata, kuru sammaso maana fal.[4]