Physical chemistry
| Subclass of | Chemistry |
|---|---|
| Described at URL | https://www.acs.org/content/acs/en/careers/college-to-career/areas-of-chemistry/physical-chemistry.html |
| Practiced by | physical chemist |
| Stack Exchange tag | https://chemistry.stackexchange.com/tags/physical-chemistry |
Ilmu kimiyabe zahir
Ruwo Manatə Kəra Futu fərtəyedə sasərne Gargam wune Kuru
Wikipedia lan, kitawu kərabe kəlanzəlaro Chemistry Physiologicalbe-a au Fiziya Chemicalbe-adə tuskatəyi.
Kate konnu-a kambil-ayen awo shiro aerogel gultində mbeji, shido synthesisnzədə zauro banazəgəna chemistry zahirye. Nasha laa suro jili-jiliben Alkemi
FasalGlossarybe Gargam (loktu) Awo-a faida-a Dalamiwa Kulashi Yayaktə gaworam kimiyabe vte Physical Chemistrydə shima kəra kəla awoa kurun kuru shimlan waajinba suro nizam kemikalben nasha kaidaa, kəndowa, kuru raayi fiziyabe alama təgəndoso, dunoso, dunoso, loktuso, thermodynamicsso, chemistry quantumbeso, statistical mechanicsbeso, sharhibe fafaltəbeso kuru kemikal kalkaltəgəso.
Kimiya kimiyabe zahirbedə, gadezəna shi kimiya kimiyabe kəla chemicalben, shidə ngəwusoro (amma sambisoro gənyi) ilmu kimiyabe kəla molecularben kara, sau kaidaa ngəwu kəlan təbandənadəbe nəmngəwunzəga lezəna kəla molecular au atomic fasalnzə tilonzəben gənyi (misallo, chemical equilibrium a colloids a).
Alaka laa shi physical chemistrybe asutəro ngənəptənadəbe suronzan taasir:
Dunowa ndikate molecularbedə shidonyi kəla karewa zahirben cidajinmadə (nəmkəra, duno tensilebe, tension kəla njiben). Lamarra kalaktəbe kineticsdə kəla nəmngəwu kalaktəben. Asutəram ionsbe-a kuru awowa lantarkiye gotəbe-a. Kimiya kəla cidibe-a kuru kemikal lantarkiye-a kəla cell membraneben.[1] Letəgəram tiyi falbe tiyi gadebe nasha nəmngəwu kawudobe-a cida shiro thermodynamics gultində. Kawudo faltə kate nizam kemikalbe-a kornzə-ayen loktu phase faltin au kemikalbe kalaktə shiro thermochemistry gultində Kǝra kǝla awowa jili tilowa donyi sulhu lan tuwondin ma. Lamba phasesbe-a, adadu awowa faidatinbe-a kuru nəmkambe-a (au nəmgade-gade) raktə kamanza'a kəltin bana phase ruleben. Lamarra cellwa lantarkiye kemikalbe. Hal nizam awowa sənana kurube faidatəlan quantum mechanics a kuru nizam awowa sənana kurube faidatəlan statistical thermodynamicsben. Duno electronbe letəgəramzəbe suro moleculesbe-a kuru su-aben isaftə. Raayiwa faida-a Fasal shiro physical chemistry gultindəbe faidaadə sandima laiya shi physics tahirdəga suro kaziyiya chemicalben faidatinmawo.
Fasal fal suro chemistry kureye də shima chemical compound samma so sha kufu atom ye na fallo kəltanaro bowotiyin, kuru chemical reaction də sha sandi-a kaltə-a ro bowotin. Halla do chemical compound ye dəa notə, bayan atom ye lan, futu kəltanza lan, shima awo do ne physical chemistry lan faidatin ma. Atoms’a bond’a də’a kalkalro bayantəro, na do nuclei atoms ye də’a notə mburo walzəna, kuru futu electrons də’a kornza lan tartəyin də’a notə.[2]
Fasal Quantum chemistry, fannu gana chemistry zahirbe taganasmaro faidatə quantum mechanicsbe kaziyi kemikalbero hangalzə kalaksənadə, karewa cidabe suwudin futə dunowa kuru zadə nəmkamzabe notəlan, [3] futə nucleibe təgəndin, kuru futə nurdəga njitə au sutuluwin kemikalbedən.[4] Spectroscopydə shima nasha cidabe kəla chemistry zahirbewo shidəwo musammanno kəla futu gərgər konnu lantərkibedəga awoa kəltaben hangal gənazənadə.
Koroa gade faidaa suro chemistryben tədinmadə shima awoa jilifi kəlanzalan waajinma kuru awoa jilifi kəltəram chemicalbedəro mowonjinmawo. Adə suro chemical thermodynamics yen kəratin, shi do ne datəram nəm nguwu ye’a wuzəna ma, misallo nəm cintə awo kalaktəye də, au nəm nguwu dunoye do cidaro faltin ma, suro injin kannuye lan, kuru shi do kəltəram kate awo’a alamanna thermal expansion coefficient ye’a, nəm nguwu entropy ye’a, duno gas ye’a au awo njiye’a.[4] Kambosoro shilan faidata kulasn waneye reactor au injin fasaldə mowonjin ra, au kulastə tawadə bayanna jaraftəben. Futu gana laa lan, awo do ne kalkal gənyi ma kuru awo do ne kalkal gənyi ma thermodynamics də, faltə do ne kaltəyin ba ma bayanjin.[5] Sonyayi, classical thermodynamics də, nguwusoro awo do ne equilibrium lan bowotin ma, kuru awo do ne faltin ma, awo do ne wajin ma gənyi, au futu duwaro, equilibrium lan cintəzəna ma.
Lamarra ndaso wajin kuru futu duwaro waljinmadə shima mauduwu chemical kineticsbewo, dalami gade chemistry zahirbe. Raayi faida’a suro chemical kinetics yen də shima awo do ne reactants lan bowotin də, awo gadero kalaktəro, jili chemical ye nguwuso mburo walzəna transition states lan lezayin, shi do ne energy nza nguwu reactants au awo gadero kalaktəro.[6] Futu noatadən, nəmngəwu awo shiro barrier gultindəbe, nəmngəwu kalaktəbedə fulutin. Kən indimidə shima kemikal reaction ngəwuso futu reaction burosalakben wajin,[7] falnzawoso kəndaramnzə faltəbe mbeji. Korowa faida’a suro kineticsben suronzan futə kalaktəbedə temperature lan kara kuru nəmngəwu awowa kalaktəbega kuru awowa kalaktəbega suro kalaktəben, kuruson futə awowa kalaktəbega kuru kəndaramma kalaktəbega gattəyin nəmngəwu kalaktəbedəga ngalautəlan.
Haiyadə futu duwaro awoa kalaktəbedə ngəwusoro bayantin wit
Lamintǝ
[yasa | usullu yasa]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Physical_chemistry#cite_note-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Physical_chemistry#cite_note-FOOTNOTEAtkins2005245-2
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Physical_chemistry#cite_note-FOOTNOTEAtkins2005245-2
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Physical_chemistry#cite_note-FOOTNOTEAtkins2005324-3