New Zealand
| Part of | Australasia, Australia and New Zealand, Realm of New Zealand  |
|---|---|
| Inception | 13 Jimada gaji 1986, 26 Lailahir 1907, 3 Chidi 1841, 25 Jumada auwal 1947 |
| Official name | New Zealand, Nouvelle-Zélande, Aotearoa |
| Native label | Aotearoa |
| Ethnic group | European New Zealanders, Māori, Asian New Zealanders, Pacific Islanders |
| Named after | Zeeland |
| Official language | Māori, New Zealand Sign Language, English |
| Anthem | God Defend New Zealand |
| Culture | culture of New Zealand |
| Motto text | 100% Pure, 100% Pur |
| Continent | Oceania |
| Country | New Zealand |
| Capital | Wellington |
| Located in time zone | UTC+13:00, UTC+12:00 |
| Located in/on physical feature | Polynesia |
| Coordinate location | 41°12′0″S 174°0′0″E |
| Coordinates of geographic center | 41°30′0″S 172°50′4″E |
| Coordinates of easternmost point | 37°41′32″S 178°33′2″E |
| Coordinates of northernmost point | 8°31′48″S 172°31′12″W |
| Coordinates of southernmost point | 47°17′24″S 167°32′13″E |
| Coordinates of westernmost point | 45°54′17″S 166°25′34″E |
| Highest point | Aoraki / Mount Cook |
| Lowest point | Taieri Plain |
| Basic form of government | parliamentary monarchy |
| Office held by head of state | monarch of New Zealand |
| Head of state | Charles III |
| Office held by head of government | Prime Minister of New Zealand |
| Head of government | Christopher Luxon |
| Executive body | Government of New Zealand |
| Legislative body | New Zealand Parliament |
| Highest judicial authority | Supreme Court of New Zealand |
| Central bank | Reserve Bank of New Zealand |
| Currency | New Zealand dollar |
| Shares border with | Australia |
| Driving side | left |
| Electrical plug type | AS/NZS 3112 |
| Follows | Colony of New Zealand |
| Replaces | Colony of New Zealand, Dominion of New Zealand |
| Language used | English, English, New Zealand Sign Language, Māori |
| Significant event | Statute of Westminster 1931 |
| Official website | https://www.govt.nz/ |
| Hashtag | NewZealand, new_zealand |
| Top-level Internet domain | .nz |
| Flag | Flag of New Zealand |
| Coat of arms | Coat of arms of New Zealand |
| Has seal, badge, or sigil | Seal of New Zealand |
| Geography of topic | Geography of New Zealand |
| Has characteristic | free country |
| History of topic | history of New Zealand |
| most populous urban area | Auckland |
| Railway traffic side | left |
| Open data portal | Data.govt.nz |
| Economy of topic | economy of New Zealand |
| Demographics of topic | demographics of New Zealand |
| Commonwealth Sport country code | NZL |
| Lemmy instance URL | https://lemmy.nz |
| Mobile country code | 530 |
| Telephone country code | +64 |
| Trunk prefix | 0 |
| Emergency phone number | 111 |
| GS1 country code | 940-949 |
| Vehicle registration plate code | NZ |
| Maritime identification digits | 512 |
| Unicode character | 🇳🇿 |
| Category for maps or plans | Category:Maps of New Zealand |
New Zealand[a] də lardə kərye suro kəmaduwu Pacificbe anəmfətenzəyen. Suronzən cidi kura indi mbeji--kərta yalabedə (Te Ika-a-Māui) kuru kərta anəmbe-a (Te Waipounamu)--kuru kərtawa sənana 600 ma kozəna.[15] Shima lardə kərye kura kən arakkəmiwo nəm kura lan kuru gədi Australiayen kəla kuluwu Tasmanben kuru anəm kərye New Caledonia-a, Fiji-a, Tonga-ayen kara. Lardədəye kəndaramnzə gade-gade-a kuru sami kauye kura-a, Southern Alps (Kā Tiritiri o te Moana) kunten, zauro dalil cidiye cidiye-a kuru konnu kauye fəlangtə-a nankaro. Bərni kura New Zealand yedə shima Wellington, kuru bərni shiro jama nguwu'a də shima Auckland.
Jazirawa New Zealandbedə sandima cidi dareye amsoye napsanawo. Kate 1280na 1350nalan, amma Polynesiayedə jaziradən nabtə badiyada kuru dare ada Māoriye gadea garzana. Suro saa 1642 lan, kulashima Dutchbe Abel Tasman də shima kam Europebe buro salakye New Zealand'a kuru ruwozə. Suro saa 1769 yen, bəla'a bəla'a notəma British ye Captain James cook də shima kam buro salakye Europe lan shinzə gənazə kuru taswira bəla New Zealand ye də'a kurzə. Suro saa 1840yen, wakilla United Kingdomyeya kazadalaa Māoriyeya cida Waitangiyero musko sakkəna, shidoni zawaldo Britainye kərmai warmatəgəro fərəmzənadə dare saa shimadən kuru Crown Colony New Zealandye koktə saa 1841lan. cidi Māoriye nguwu gotə-a kuru mowo-a. New Zealand də suro saa 1907 yen kərmai ro wallono; kərmai kəlabe cotto suro saa 1947 lan səwandəna, maidə'a kura lardəbe ro gozəna. Kudəro, nəm nguwu jama New Zealandbedə miliyon 5.3 yeyidə kaduwu Europebe; amma asal Māoriyedə sandima nguwuwo, ngawodən amma Asiayeya Pasifikayeya. Adəga wutəlan, ada New Zealandyedə nguwusoro Māorilan gowotə kuru amma Britishye burwommaan nabsanadə amma allo hijra nguwutəye səkkə faraktəna. Təlammado hukumayedə sandima Nasara, Māori, kuru New Zealand təlamma alammaaye, təlamma fatoyedə Nasaradə nguwu.
Lardə fuwuzəna, New Zealand shima buro salakkin alwoshi gana-gana suwudə kuru kamuwaro hakki karnoye co. Duno dauye ro asutəna, New Zealand də daraja zauro kura nasha nəm ngalwo kənəngabe-a hakki adammanabe-a yen kuru shima lardə do riswa kəmbuye ganawo dunyalan. Nəm kalkal ba turində gozəna, nəm gadegade garye kate juwu amma Māoriyeya Europeyeya kunten. Suro saa 1980s yen, New Zealand ye awo'a razəwu ye'a falzəna, shi do ne sha lardə'a nzəliwo'a lan cizə, razəwu'a kasuwu ye'a wuzəna ro kalaksəna. Nasha cidabedə shima arzənyi lardəbega sunotin, ngawonzən nasha cidaramso, kuru nasha barebe; tourism dunyabedə shiye awo kungəna ngəwu səbandin. New Zealand'a Australia'a nəm kam duno'a mbeji kuru sandiya nəm Trans-Tasmanye duno'aro gowotə, karni kadaro Britishye sandiya notodən fəlangzəna. Lardədə nasha karafkawa dunyabe kadaye kuru forums kadaye.
Lardəlan, kərmai majaliskuyedə majalisa kartəna, majalisku fal'a, amma kərmai siyasabedə gomnatiye sədin, prime minister kərmaaro Christopher Luxon də shima fuwumanzəwo. Charles III də shima mai lardədəye kuru shiga gomna-kura, Cindy Kiro wakiljin. New Zealand də sha majalis nashaye 11 ro fasaltəna kuru hukuma'a nashaye 67 dalilla gomnati ganaye nankaro. Mairi New Zealandbedə suronzən Tokelau mbeji (kalangai təngatəgəna); Cook Islands-a Niue-a (lardəwa kəlanza kərmaitəma New Zealand'a kəllata); kuru Rossro təngatəgəma, shidoni New Zealandye kalangai Antarcticayen daayinmadə.