Natural disaster
| Subclass of | disaster, natural phenomenon, natural risk, risk source, environmental disturbance  |
|---|---|
| Has cause | hazard, Global warming |
| Has effect | damage, Q1735639, property damage |
| Manifestation of | natural risk |
| Relates to sustainable development goal, target or indicator | Target 11.5 of the Sustainable Development Goals, Target 1.5 of the Sustainable Development Goals |
| Handled, mitigated, or managed by | disaster preparedness |
| Has list | list of natural disasters by death toll |
Tajirwa alagəlabedə shima awo alagəlabe au tajirwaye jamaro zauro tajirwa suwudinmawo. Misalwa laa tajirwa alagəlabedə sandima avalanches-a, fəram-a, cidi-a, njiye-a, kawudo-a, cidi-a - surodən cidi suro njiye-a, tropical cyclones-a, cida volcanicbe-a kuru konnu karabe-a mbeji.[1] Tajirwa alagəlabe gadesodə suronzan nji njibe-a, bərbər-a, nji konnube-a, nji kankarabe-a, nji njibe-a, nji njibe-a, nji njibe-a, nji njibe-a, tsunami-a mbeji.[2]
Tajirwa alagǝbe raksǝ kǝnǝnga au karewa banna suwudin. Ngǝwusoro banna arzǝnyibe suwudin. Futu bannadəye zauro battidə futu amsoye tajirwaro dawartəna-a futu garwa-a, diwalwa-a, awowa gade-a dunowaro kara.[3]
Maləmmaye kalma "natural disaster" də kalkal gənyi kuru koltə mburo walzənaro kambiwuzana.[4] Attəson yayi, kalma kəske disaster də faidatin. Loktu fallin, jili tajirwabedə bayantin.[4][5][6] Tajirwadə wakajin sa tajirwa alagəlabe au amsobe sədənaye bəla suro tajirwaben lejiya. Shidə dalil tajirwa-a kuru jama suro tajirwaben dasagəna-a kəltəlan tuwandin.
Kərmayedən tajirwa "alabe"-a "kamye-sadəna"-adə gayirtə zauro zau.[3][7][8] Kalima "tajirwa alagəlabe" də suro saa 1976 lan kambiyitəna.[6] Karnowa adammanabe suro fasal garben,[9] tajirwa konnube-a,[10][11] kuru awowa cistabe-a[12] raksə tajirwa alagəlabe suwudin au zauro sədin. Faltə yanawubedəye nəmngəwu tajirwa dalil yanawube zauro ngəwuro wakajin dəga lejin. "Tajirwa yanawube" anyi sandima njiye njiye, kawudo, konnu karabe, tropical cyclones, kuru awoa gadeso.[13]
Awowa laadə tajirwa alagəlabe zauro sədin. Misalladə sandima kaida garye kalkal gənyi'a, amso'a koltə'a kuru karno batti kəla cidi faidatəyen.[3] Lardəwa fuwutə sadinma ngəwu nizam tajirwa fulutəye kalkal bawo.[14] Adǝye sǝkǝ sandiya tajirwa alagǝbe sǝtayin lardǝwa fandi ngǝwu'a kozǝnaro. Awo batti wakajiyadə tajirwaro waljin na am ngəwu'a lan wakajiya.[15][16]
Ilmu kalmabe Tajirwa alagəlabedə shima awo zauro jama au bəlaro tajirwa suwudinma ngawo tajirwa alagəlabe wakazənaben. Kalma "tajirwa" kəlanzəma bayantəna: "Tajirwadə shima cida bəlaye'a talla zauro sədinma shidoni raktənzə'a kozəna awo kəlanzəye faidatəlan. Tajirwadə awowa alagəlabe, kamye sədənaye kuru tajirwa nzunduye'a, kuru awowa kada doni bəlaye'a lejinma."
Cidaram US Federal Emergency Management Agency (FEMA) ye bayanzəna kəla nəmkam ndikate tajirwa alagəlabe-a tajirwa alagəlabe-adə futu ishin: "Tajirwa alagəlabe-a tajirwa alagəlabe-adə kəltana amma tilo gənyi. Tajirwa alagəlabedə shima tajirwa awo laa wakajinbewo kuru waneye awo batti suwudin. harms a community.[1] Misal nəm gade-gade kate tajirwa alagəlabe-a tajirwa-adə shima tajirwa doni tajirwa cidibe San Franciscobe saa 1906bedə suwudənadə.
Tajirwa alagəlabe[18] shima awo alagəlabe doni amso-a dabbawa gadeso-a, au kor-aro awo batti suwudinma. Tajirwa alagəlabedə indiro yaktin: geophysical-a biological-a.[19] Tajirwa alagəlabedə raktə awowa amsobe sadin au lezayin, misallo. cidi faidatə faltə-a, njiye fəletə-a gartə-a.[20]
Tajirwa alagəlabe 18 suro National Risk Index of FEMAben mbeji: njiye fəlangtə, njiye ci kəmaduwube, njiye amusu, fəram, cidi kərtə, nji njibe, kawudo, nji kawudobe, kankara, cidi fəlangtə, kəngal, njiye kəmaduwube, karuwa dunowa, tornado, tornado, yanawu.[1] Nzǝrailan, kuruson bǝrbǝrbe mbeji.