Mount Everest
| Part of | Himalayas, Seven Summits, eight-thousander, ultra-prominent peak  |
|---|---|
| Native label | Mount Everest, सगरमाथा, ཇོ་མོ་གླང་མ, 珠穆朗玛峰, 圣母峰 |
| Mountain range | Mahalangur Himal |
| Parent peak | no value |
| Named after | George Everest |
| Country | Nepal, China |
| Located in the administrative territorial entity | Solukhumbu District, Tibet Autonomous Region |
| Located in time zone | Nepal Standard Time, China Standard Time |
| Located in protected area | Sagarmatha National Park |
| Location | Himalayas |
| Located in/on physical feature | Himalayas, China–Nepal border |
| Coordinate location | 27°59′17″N 86°55′30″E |
| Significant place | Everest Base Camp (North, Tibet), Everest Base Camp (South, Nepal), Base Camp II |
| Made from material | rock, ice |
| History of topic | timeline of Mount Everest expeditions |
| Peak bagging classification | eight-thousander |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Mount Everest |
Kawu Everest (shiga fatolan Sagarmāthā lan notəna Nepal lan kuru Qomolangma lan notəna Tibet nasha kəlanzəye China lan) shima kau shiro kuruwuwo bawo dunyalan sami kuluwuben. Shidə suro Mahalangur Himalben kara kuru nasha kalangai China-Nepalbedə saminzədən kara.[1] Datənzədə karəngəro ngaltəna saa 2020 lan kulashi kəllata hukuma Nepal-a China-aye sadənadən shidə 8,848.86 m (29,031 ft 8+1⁄2 in).[2][3]
Mount Everestdə am kawu kəmbaye kada matcin, surodən am kawu kəmbaye zauro nozana mbeji. Diwalwa kəmbaye indi mbeji, faldə samidəro karəngəjin anəmgədi Nepalben (diwal standardbe lan notəna) kuru faldə yala Chinaben. Kaziyi kəmbaye nzunduye kəla diwal noatadən suwudin ba yaye, Everestdə tajirwa jili kwasuwa nəm kuruwube-a, yanawu-a, karuwa-a, kuru tajirwa avalanches-a Khumbu Icefall-aye suwudin. Kǝntawu Maybe saa 2024 lan, am 340 kǝla Everestben bazana. Jawa 200 ma kozəna kəla kauwaben gafsana kuru sandiya tutuluwunyi dalil kəndaaram tajirwaben.[4][8]
Am kəla kauye kəmbamasodə, nasha laa Mount Everestbe bas kəmbayin, sau kəmba kaudəye sammaso geoid lan ngaltin, shidoni nəmngəwu kuluwube'a somjinma. Kǝmaduwu do sami Kau Everest ye dǝga karǝngǝma dǝ shima Bay of Bengal, karǝngǝ kilomita 700 (mi 430) cintǝnzǝ. Datə Mount Everestbe sammaso kəmbaro somtəro, kamye ci kəmaduwubedən badijin, awo shima adə Tim Macartney-Snape's teambe suro saa 1990ben sədənawo. Nəm nguwu kəla cidiya camps anyiben kəmbadə gade-gade. Nasha Tibetanben, am kəla kəltamasodə ngəwunzaso daataro North Base Campro lezayin. Nasha Nepalyedən, kəmbawudə Kathmanduro farzayin, daji Luklaro, kuru South Base Campro lezayin, Luklalan səta samiro kəmbadə alamanna mita 6,000 (20,000 ft) ro lezayin.
Kowori buro salakbe kəla Everest's summitben natəgəbedə am kəla kaube Britishbedə sandima sadə. Nepal ye loktudən am diyaye lardədəro gawo kolzənyi dəro, Britishye diwal North Ridge yedən nasha Tibetan yedən jarabsana. Ngawo bəlawuro kəla notəye buro salakbe Britishye suro saa 1921yen 7,000 m (22,966 ft) kəla North Colyen nazənayen, bəlawuro 1922bedə kəla sami buro salakbedən jarabtə buro salakbedə shima buro salakkin amsoye sami 8,000 m (26,247 ft) ro kəmbawo. m (gowo 27,300). Suro bəlaro saa 1924 yen, George Mallory-a Andrew Irvine-a ye samno dareye kəla 8 June yen jarabsana amma waltənyi, adəye gashiptə suwudəna kəla sandima buro salakkin sami dəro nazanayen. Tenzing Norgay-a Edmund Hillary-a sandima Everestro kəmba buro salakye ruwotənadə suro saa 1953yen sadə, diwal Anəmgədi Ridgebe faidata. Norgay də 8,595 m (28,199 ft) nazəna saa ngawoyedən naptə wakil bəlawuro Swiss ye saa 1952 ye lan. Team kəla kauye kəmbaye Chineseye Wang Fuzhou-a, Gonpo-a, Qu Yinhua-a də sandima buro salakkin kəla kauye North Ridge lan kəmbaro hawar sadəna yim kawu 25 kəntawu Maybe saa 1960 lan.[9]
Su
Su "Mount Everest" də buro salakkin suro mana saa 1856 yen shawari təna, dare suro saa 1857 lan bakkada, shi kawu də shima kawu dəwo dunyalan shiro kuruwuwo bawo. Kau Everestbedə sunzə Nepali/Sanskritbedə shima Sagarmāthā (fartə IASTbe) au Sagar-Matha[10] (सगर-माथा, [sʌɡʌrmatha], lit. "ila samibe"[11]),[12] shidoni maananzə "kəla sami liwulaben təbandənadə", kuru "be". (māthā), ma'ananzə "kəla".[13]
Su Tibetanbe Everestbedə shima Qomolangma (ཇོ་གླེང་མ, lit. "ya tahir"). Sudə buro salakkin ruwotəna (suro ruwo Chineseben) suro saa 1721 Kangxi Atlasben, zaman kərmai mai Qingbe Kangxiben cado; buro salakkin fəten 1733 lan Tchoumour Lancma lan fəlewono, kəla taswira do ilmuma cidiye Faransaye D'Anville ye dawarzənayen kuru Kangxi Atlas lan.[14] Su Tibetanyedə kuruson Chomolungmaro nowata kuru (Wylielan) Jo-mo-glang-maro bowotin.
Fasal Chinesebe hukumabedə shima 珠穆朗玛峰 (t 珠穆朗瑪峰), au Zhūmùlǎngmǎ Fēng pinyinlan. Shidə su Tibetanbedə Mandarinro fasartə. Suwa Chineseye gadedə gargamlan faidatəna yayi, Shèngmǔ Fēng kunten (t 聖母峰, s 圣母峰, lit. "holy mother peak"), suwa anyi ngəwunzaso baro codo ngawo cidaram lamarra suroye Chineseye suro saa May1020yen su sole gotəyen.
Kulashi cidiye Britishye 1849yedə su'a bəlaye'a gənatə jarabsəna mowonjin maa (misallo, Kangchenjunga-a Dhaulagiri-a). Amma, Andrew Waugh, shi British Surveyor General Indiabedə, su fatobe ngəwuro faidatinma səwandənyi wono, kuru shiye kulashinzədə Nepalese-a Tibetan-aye letəgəramnza am bəla diyabe koltəbedəye sha lezəna. Waugh ye kambiwuzəna - dalil su fatoye kada nankaro - su fal dəga gade samma so'a kozənaro zauro zaujin; shiye shawari cina kəla Peak XV dəga su kəla kulashima Britishbe Sir George Everestben bowotin, shi dəwo shiga ngawozənadə shima kulashima kura Indiabewo. Everest kəlanzəma darajadə'a wazəna, kuru kəlakəl cidibe ro saa 1857 lan wono "Everest" də raksə waljinba.