Monsurat Sunmonu

kam
Sex or gender	female
Country of citizenship	Nigeria
Su suro tǝlam usulu yǝ	Sunmonu
Given name	Monsurat
Date of birth	9 Shawul 1959
Place of birth	Oyo
Native language	Èdè Yorùbá, English
Languages spoken, written or signed	English, Èdè Yorùbá, Nigerian Pidgin
Writing language	Èdè Yorùbá, English
Occupation	politician
Position held	member of the Senate of Nigeria
Educated at	Lewisham College
Member of political party	All Progressives Congress, African Democratic Congress
Hair color	black hair
Eye color	brown
Member of	UK Border Agency
Personal pronoun	L484

Monsurat Olajumoke Sunmonu

kəntawu Afəriluye kawunzə 9 saa 1959 lan katambo) siyasama Nigeria yǝ duwo senator Oyo Centra lye wakiljin kate saa 2015-a 2019-ayen.

Shidə Oyo Central Senatorial District wakilzəna, karno done yim kawu 28 Armalan 2015 lan tədənadən kənasartəna. Kawu senatorro waljinro, shidə Kazadala Majilas Kərye Oyo bǝ, Nigeria bǝ.Loktu ^[1]majaliskuyedən, shidə memba gomnatiwa Oyo East-a Oyo West-a wakiljin. Shima kamu buro salakye manajinmawo suro gargam kəriye Oyo bǝn yim kawu 10 kəntawu June be saa 2011 lan.^[2]^[3]

Kǝnǝnga buroyǝ

Monsurat Sunmonu də sha yim kawu kəntawu be 9 kəntawu Aprilye saa 1959 lan katambo, suro kəriye Oyo yen Alhaji Akeeb Alagbe Sunmonu-a Alhaja (Nana) Amudalat Jadesola Sunmonu-a (nee Afonja) lan katambo kuru shidə kaduwu mairibe suro mairi Oyo bǝn.

Monsurat də kəranzə mowonti buroye də mowonti duliye lan kərawono, Oshogbo- kərma də bərni kura kəriye Osun yǝ, Nigeria yǝ.

Monsurat də mowonti ilmuye Ilora Baptist ye dəro kərawono, Ilora, kəriye Oyo yǝ lan, nasha kərazəye buroye mowonti secondary ye dəro kawu mowonti kura Olivet Baptist yǝ doro faltinro, kəriye Oyo yǝ lan.^[4]

Monsurat də mowonti grammarye Ilora Baptist ye dəro kərawono, Ilora, kəriye Oyo yǝ lan, nasha kərazəye buroye mowonti secondary ye dəro kawu mowonti kura Olivet Baptist ye kəriye Oyo yǝ dəro lejinro.

Monsurat də darelan mowonti nzunduye kəriye Kwara ye dəro kərawono darajanzə ‘A’ ro.

Monsurat də cida gana laa sədin nasha accounts ye cidaram fatowa fuwutəye kəriye Oyo ye lan (kərmadə cidaram fatowa gartəye) Bodija Ibadan, kəriye Oyo ye lan kawu UK ro lejinro saa 1979 lan.

UK

Sunmonu də kəra gultəwu sharaye Holborn ye dəro kərawono LL.B. Daji mowonti accountancybe Londonbero lezə kəra mowonti Secretaries-a Administrators-ayero gawo nankaro. Dare lan Lewisham College ro karaa kəra kasuwu management ye lan. Ngawo kəranzə tamozənayen, gana laa Bank Westminster Bankye (NatWest) lan cidawono kawu Gomnati United Kingdomye cida badijinro. Nadən cidaram kalangai UKbe (UKBA) lan cidawono, nadən saa 20 ma kozənaro cidawono.

Loktu UKBA lan, Monsurat də darasəwa management-a executive-a ye kada kərazəna kuru shima am Nigeria ye buro salakyen "kazadala nzəliwoye kura" gomnati British ye lan cedo. Sunmonu də daraja suro gomnati British ye dəro cizəna, daraja kura səwandəna, kawu suro saa 2011 yen lezə kuris Oyo State House of Assembly ye dəro gaska sədinro, dare Speaker ro wallono.

Majilas kəriye Oyobe

Yim kawu kəntawube 26 kəntawu Aprilbe saa 2011, Monsurat Sunmonudə kəla faraskəram majalisku Nigeria be (ACN) kərmaaro baro walzənadən kəla kuris Oyo gədibe-a Oyo fətebe-a suro majaliskuben gaska sədəna. Kǝnasar karno 25,091 lan sǝbandǝna, karno dǝlan kǝnasar sǝbandǝna, Wards 20 do suro kǝrmainzǝyen mbeji dǝ samma kǝnasartǝna kuru kam do People’s Democratic Party (PDP) ye dǝlan Moroof Atilola do karno 10,949 sǝbandǝna dǝga kozǝna; Kam do ne 10,636 sətana də, kam do ne Bimbo Aleshinloye, 2,274 sətana. Am gade do karno dəro gasayin də sandima Saheed Adejare CPC ye do 756 sətana də, Adetokunbo Ajayi NCP ye 297 sətana, Olaniran Abiodun Labor Party ye 46 sətana kuru Awesu Tsaiwo ANPP ye do 43 sətana.

Monsurat Sunmonu də sha karrada kərmai majaliskuye ro loktu kərmai majaliskuye 10 kəntawu June ye saa 2011 lan; shidə kamu buro salakbe suro gargam majalis kəriye Oyoben manajinro wallono. Am do ne fato majaliskuye lardə Oyo ye dəga fəlezana də sandima am 13 majalisku Nigeria ye (ACN) ye, am 12 jamiyya demokradiyaye jamaye (PDP) kuru am 7 Accord (Nigeria) ye. Cidiya kərmai Sunmonu yen majaliskuye Bills 85 gozana suro kərmai saa 4 yen: Bills 8 kəra kən tilomi lan, Bills 16 kəra kən indimi lan kuru Bills 61 doka ro gozana. Fatodəye kakkadi Executive-a Private Member-a indiso kasatsana kəla shara kasuwu-a cidawa Gomnatiye-aro yitagattəgəro. Sulhu 387 ye gozana kəla Executive arm ro shawari kəla lamarra letəgəram yen.

Sunmonu də shima Speaker buro salak ye suro majalis kəriye Oyo ye lan zaman gomnatiye kamil kuru tawattəyi lan faidatə Speaker ro. Sunmonu də sha kamuwa kura Nigeria ye falro darajazana.^[5]

Kərmai kəlabe

Namtə Speaker yen, Sunmonu ye majalis kəriye Oyo ye dəga fuwuzəgəna kəla doka Nigeriaye dəga faltəyen kuru majalis kəriye so-a gomnati gana so-a ro nəm kəlanzaye kungənaye tawatsəgəna. Amma, Nigeria lan, doka faltəyedə 2/3 majalisa kəriyewa Nigeriaye 36 lan kasattə məradəzəna kuru kasada kura lardəye məradəzəna. Yasa'adə suro majalisa kəriyewa Nigeria ye 36 2/3 lan kasattəna yayi, kasada kura lardəye Goodluck Jonathan ye səwandənyi.^[6]

Samno Manawu Lardǝ Nigeria be

Suro kəntawu May saa 2012 yen, Sunmonu də sha banama kura samno manawu lardə Nigeriaye ro karrada, karapka do manawu 36 kəriye wo so suro jamidəyen wakilzayin ma ^[7]

Shima Speaker buro salakbe suro gargam Oyo State ben kəla majalis kura samno Speakersben namzənadə.

Majilas Lardǝbe

Yim kawu kəntawube 28 kəntawu March be saa 2015-lan, Sunmonuye kuri majalis kura Oyo bedə kəla faraskəram majalisku fuwutəwu sammasoyen (APC) kuru kənasar səwandəna kuri 105,378lan, Sen^[8]. Ayo Adeseun də karno 44,045 sətana. Am gade karnodəro gozanadə sandima Elijah Abiala jamiyya cidawuye shidoni karno 27,490 sətanadə, Caleb Oyelese jamiyya social democraticye (SDP) ye karno 7,362 sətanadə kuru Olusegun Ogunyemi DPP ye shidoni karno 1,343 sətanadə.

Sunmonu də shima Senator kamuye buro salakye kəriye Oyo ye wakilzəna ma suro majalis kura lardəye lan.

Yim kawu kəntawube 24 kəntawu Julybe saa 2018-lan, Sunmonudə majalis fuwutəwu sammabe (APC) lan cizə majalis demokradiya Afrikabe (ADC) ro lewono.

Hakku Kamuwabe

Majilas lardəye lan, Sunmonu ye zauro manazəna kəla hakki kamuwa Nigeria^[9] ye kalkalro bowotəyen. Sha banazə #GenderEqualityBill lan nozana kuru ngəwusoro kəlakəl jamiyya kadaye bowono Bill dəga kasattəro.

Riswa kəmbu-kəriwu

Sunmonu də samnowa suro Nigeria ye-a diya Nigeria ye-a ro lezəna kəla lamar riswa kəmbu-a futu shiga kəriwutə-ayen.^[10] Nasha kura komiti Senate ye kəla lamar lardə diyaye lan, shiye manazəna kəla futu shiye kasatsəna kəla zawal faida riswa kəmbuye də shima kataf kada gotə sau am zaləmmaye kungəna lardə diyaye lan gərazayin ba ro.^[11]

Ilmu

Loktu Budget 2016 ye bayantəyen, Sunmonu ye gomnati kura lardəye ro kungəna kəra Technical Colleges ye lan cejin dəga sərayin. Shiye kəla ada fuwurawa samma kəra gultuwuyero dunotəyen gashiptəna, susudəro zar ngəwu mowontiya nzundubero yikodə nasha cidabe bəlin katə kuru banazə cidaba fulutəro. Kuruson mowontiya nzunduye suro Senatorial Districtnzəyen kungəna ngəwuro yiwoye bowono.^[12]

Gar cidibe

Diwal Oyo-Ogbomoshobe

Sunmonu də zauro manazəna kəla bannatə-a tamotəba-a diwal Ibadan-Ilorin yedən, shidoni konturak 1999 lan cedo. Diwaldə kashi 3 ro yakkata: Ibadan-Oyo-a, Oyo-Ogbomosho-a Ogbomosho-Ilorin-a, Oyo-Ogbomosho bas tamotənyi. Yim kawu kəntawube 4 kəntawu August be saa 2015, Sunmonudə shima banama motion Sen. Dino Melayeye kəla kəndaram diwalwa Nigeriabe kadayen, shidoni Oyo-Ogbomosho də tawadəro bowotənadə.^[13]

Shiye hawartəna kəla shiye contractor-a cidawu kura-a gumnatibe-a kəla kəlzana kəla diwaldə tamotəro.^[14] Diwaldə suro kasadə kungənaye lardəye saa 2016yedən kəllata kuru kungəna Naira Billion 6 ye cida waltəm baditəro cedo.^[15] Sunmonu ye waltəm cida baditə badizəna yim kawu 22 kəntawu August ye saa 2016, alamanna saa fal ngawo motion dəga cidi Senate ye lan gənazənayen^[16] Sen. Kabiru Gaya (Kura, Senate ye Komiti Cidawaye) shiye wono "Senator Sunmonu də kəla dawu komiti Senate ye dəga tawatsəgəna kuru kasadə kungənaye".^[17] Kazəyiya do səkə Executive dəye jama mewu soro diwal dəga tamozayin kawu hukuma də dajinro.^[18]

Diwal Ibadan-Ifebe

Sunmonu ye ziyara Adegbayi ye do diwal Ibadan-Ife ye dəga ziyarazəna na do diwal də zauro bannatəna də. Shiye gulzana kəla loktudən managing director kampanidəye cida diwo nankaro contract sətanadə bowono kuru suro kəntagə falyen, na expressway bedə yasatəna.^[19]

Lamintǝ

[1] Monsurat Sunmonu#cite note-1

[2] ttps://web.archive.org/web/20110820030559/http://punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art201108200221157

[3] ttp://insideoyo.com/monsurat-sunmonu-at-60-7-notable-things-about-oyos-only-female-senator/

[4] ttps://en.wikipedia.org/wiki/Monsurat_Sunmonu#cite_ref-1

[5] ttp://www.punchng.com/Articl.aspx?theartic=Art201106132371381

[6] ttps://web.archive.org/web/20170202015711/http://nationalmirroronline.net/new/oyo-assembly-backs-full-autonomy-for-state-lawmakers/

[7] ttps://en.wikipedia.org/wiki/Monsurat_Sunmonu#cite_note-7

[8] ttps://en.wikipedia.org/wiki/Monsurat_Sunmonu#cite_note-8

[9] ttps://en.wikipedia.org/wiki/Monsurat_Sunmonu#cite_note-13

[10] ttps://web.archive.org/web/20160604015731/http://nationalmirroronline.net/new/sunmonu-seeks-foreign-support-for-fight-against-corruption/

[11] ttps://en.wikipedia.org/wiki/Monsurat_Sunmonu#cite_ref-15

[12] ttps://web.archive.org/web/20190321082632/http://monsuratsunmonu.com/2016-budget-debate-sunmonu-calls-for-increased-investment-in-nigerias-technical-colleges/

[13] ttp://megaiconmagazine.com/?p=2432

[14] ttps://web.archive.org/web/20170202001511/http://pmparrotng.com/2016-budget-how-i-got-oyo-ogbomoso-expressway-to-be-allocated-n6billion-sen-monsurat-sunmonu/

[15] ttp://thenationonlineng.net/oyoogbomoso-road-made-budget-senator-sunmonu/

[16] ttp://thenationonlineng.net/fed-govt-resumes-oyoogbomoso-road-project/

[17] ttp://www.thisdaylive.com/index.php/2016/08/22/fg-flags-off-n6bn-oyoogbomoso-expressway/

[18] ttps://tribuneonlineng.com/fg-kicks-off-n6bn-oyoogbomoso-expressway-construction-%E2%80%A2sets-2019-completion-date/

[19] ttp://newspeakonline.com/senator-sunmonu-drags-contractors-to-site-after-crash-killed-5-people-on-ibadan-ife-expressway/

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]