Matthew Algernon Adams
| Sex or gender | male  |
|---|---|
| Given name | Matthew |
| Family name | Adams |
| Date of birth | 9 Shawur 1836 |
| Place of birth | London |
| Date of death | 29 Shawul 1913 |
| Place of death | Bearsted |
| Occupation | scientist |
| Award received | Fellow of the Royal Institute of Chemistry |
Matthew Algernon Adams (kəntawu Ogustabe kawunzə 9 saa 1836 - kəntawu Aprilbe kawunzə 29 saa 1913) də liyita lardə British be. Shidə kura kəlakəl am kulashiwu jamaye suro saa 1889-a 1890-ayen, kuru shidə cidaram Chemistry be mairibe.[1]
Gargam
[yasa | usullu yasa]Adams də London lan katambo kuru Lətəri Guy ye lan kurun kərazəna, darasəwa kimiyaye William Odling ye sədin. Ngawo liita fatobe Public Dispensary Leedsbedən napsənayen, ngawo saa 1860yen, cida liitabe Maidstonelan sədin. Shidə tiyata shimye nozəna, shilan zauro ngalwozəna kuru daraja dunyalan səbandəna. Cida-zau-a kuru zauro kəratə-a, shidə ilmu kimiyabe kada səragəna, kuru ilmu chemistry be zauro səraana. Suro saa 1874 lan, loktu do kəla kəmbu-a kuru kurun-a ladoye kəla majaliskuyen zandetindən, Adams də loktu gana laa suro laboratory James Alfred Wanklyn yen cidazəna, kuru suro saa shima dəyen sha kəla jamaye kulashima lardə Kent ye lan wallono. Nasha shima dəga səta saa 1911 ro saadəna.[2]
Adams də shima kam do ne, loktu Food and Drugs Act ye hukuma’a bəlaye’a zorzəna lan, am do ne ilmu chemistry ye’a wuzəna ma. Loktu shimadən korowa kəske kəla ilmu chemistry kəmbube kalkaldə kuwamiyayi cizənyi, kuru dalil ngəla mbeji kəla shi hukumaadəga waltəm yitagattəgəbedə liitasodəro yitagattəgəro, sandidə sandima apostolwa awowa kimiyabe sammasobewo, cida kəmbudəga kaltəgəbewo. Adams ye faida chemistry ye dəga misalla kada lan fəlezəna. Suro saa 1884 lan, shiye asuwono apple-pulp degatadə suronzən awo laa shiro iodine gultində alama starch yeyi mbeji. Mundə adəye banazəgə apple-a tada kəska gade-a kəltəlan gayirtəyin kuru shilan faidatə jams kulastəlan.[2]
Saa gana laa karəngə saa 1880 lan kambiyi laa kəla awo camlan dagəna-a kuru shiga kulastə-ayen təbandəna. James Alfred Wanklyn ye wono, cam də, nəm gade-gade nəm nguwu fat ye də dawun baro, awo do ne sambisoro faltin ba ma, nəm nguwu "solids-not-fat" də kashi 9.0 lan səta 9.3% ro saadəna. Kawuli adə ngaltema chemists continentalbe kasatsanyi yayi, am kulashiwu jamabedə adadu Wanklynbe-a kuru duluwuwa kulashi cambe-a gozana. Wanklyn ye duluwu do awoa kaisə’a kaisə’a gənyi’a yektəye də zauro kəske kuru jaza’a kada suwudəna, futu kəlele camye lan fəletəna də, Manchester lan saa 1885 lan fantəna. Adams ye awo gade kəske’a suwudəna: biya awo kərau’a kəla camye lan samtəlan. surface kura, daataro kaisə camlan tutuluwudə kəske kuru kamilro wallono. Shidə shima duluwu do duluwuwa gade samma kəla fat-estimation suro camben tədinma kuru kaltəyinmawo. Hangal gənatə kəlanzəmadə gana, amma kulashi cam duwu fiwun saa woson Britainlan tədin dəga lezəna.[2]
Adams də datəgəram lan nyawono, kamunzədə fero Mr. John Prall, lawyer, Rochester ye; shiye shiga kǝnǝngatǝna, rokkonzǝn tadanzǝ-a feronzǝ yakkǝ-a. Adams də bəlawuroma zauro səraana, kuru saa woson shi-a kamunzə-a də batalla kuruwu diyaro sadin.[1]