Lamidi Adeyemi III

Lamidi Olayiwola Adeyemi III Listenⓘ(15 October 1938 – 22 April 2022) was the Alaafin, or traditional ruler, of the Yoruba town of Oyo and rightful heir to the throne of its historic empire.[1][2]

Kənənga buroye-a kaduwu-a

Alaafin Adeyemi III də sha katambo yim kəntagə Octoberye kawunzə 15 saa 1938 lan fato mairi Alowolodu yen, kuru shidə wakil fato Oranmiyan ye Alhaji Kareem Adeniran Adeyemi ro katambo (1871-1960 lan katambo), shi do dare Alafin-1960 ro walzəna də. shi do ne gana lan bawono. Bawanzədə kamuwa 200 ma kozəna sətana gulzana. Kakanzə bawanzəye[4] shima Alaafin Adeyemi I Alowolodu, shidoni zaman kəriwu Kirijiyen kərmai sədənama, kuru shima kərmai kəlanzəye dareye kərmai Oyoye kawu kərmai Britishye sədinro. Alaafin Adeyemi I ye babanzə-a, kuru Adeyemi III ye kakanzə-adə shima Oba Atiba Atobatele, shidoni New Oyo koksənadə. Atiba ye babanzə, kakanzə kura, shima Alaafin Abiodun,[6] kuru shidə suro Oranmiyan yen, shi do Mairi Oyo ye dəga koksənama də.Baba Lamidi ye, Alaafin Oyo Oba Adeyemi II Adeniran ye də, sha kərmai lan tutuluwuna kuru suro saa 1954 yen sha duzana kəla majalis lardə Nigeriaye (NCNC) ro kanjimarinzə nankaro. Shi-a Bode Thomas-a, banama kazadala Action Groupbe-a kəriwuzana.[7]

Futu fantəyen, Bode Thomas ye shiro zorzəna kəla shiga salamtəro dazənyiro kəla shi chairman NCNC ye lan loktu samno siyasabe kəlele laayen. Oba Adeyemi II Adeniran, zalumtəna, dazə Bode Thomas ro fatoro lezə kəri yeyiro barjin wono. Dare lan, bu kasau badiwono kuru bawono sa fatoro waljinlan am shiga kolzənadən. Gana laa, Herbert Macaulay ye tajirwa dəga fanzəna, kuru rokko Obafemi Awolowo yen Oba Adeyemi II dəga Thomas ro sum cinaro zorzana, kuru shiga mairinzən duzana. Yimnzə gafsənadə Lagoslan napkono na am kəlanzəye shiga ziyarazayin hatta suro saa 1960yen bawono.

Kǝrmai

Lamidi Adeyemidə Alaafin Gbadegesin Ladigbolu IIdə suro saa 1970yen kənasarwono, loktu kərmai Colonel Robert Adeyinka Adebayoben, ngawo kəriwu fatobe Nigeriabe dazənan. Suro saa 1975 yen, kura lardəye Murtala Ramat Muhammed ye Oba Adeyemi'a suro am hajjro lezanayen səkkəna. Shidə kura jami'a Uthman dan Fodiyo ye Sokoto ye saa 1980 lan səta 1992 ro saadənan. Suro saa 1990 yen, kura lardəye Ibrahim Babangida ye sha Amir-ul-Hajj ro wallono kəla nəm ngalwozə kəla Islam ye lardə Nigeria ye lan.[7] Suro saa 2021 yen, kura lardǝbe Muhammadu Buhariye shiga kura jami'a Maiduguribero walzǝna[8]

Siyasaro njilartǝ

==Yim kawu kəntawube 3 kəntawu Maybe saa 2011lan, gomna kəriye Oyobedə Adebayo Alao-Akalaye wono Alaafin Oyobedə, Oba Lamidi Adeyemi IIIdə kərmadəro kura majalis Obasbe-a kurawa kəriye Oyobe-adə gənyi. Gomnati kəriyedəye kərmadəro doka kərmai kuraye kate Alaafin-a gawilmanzə indi-a, Olubadan Ibadanlandbe-a Soun Ogbomoso-a faltə badizəna. Gultəna kəla shi katapdə, majalis kəriyebedəye am ngəwu People's Democratic Party (PDP) lan fəlezanadə, Obaye banazəgəna kəla Action Congress of Nigeria (ACN) ro loktu karno April 2011bedən. ACN ye PDP'a zauro kənasarzəna karno shimadən.[9]Yim kawu kəntawube 3 kəntawu Maybe saa 2011lan, gomna kəriye Oyobedə Adebayo Alao-Akalaye wono Alaafin Oyobedə, Oba Lamidi Adeyemi IIIdə kərmadəro kura majalis Obasbe-a kurawa kəriye Oyobe-adə gənyi. Gomnati kəriyedəye kərmadəro doka kərmai kuraye kate Alaafin-a gawilmanzə indi-a, Olubadan Ibadanlandbe-a Soun Ogbomoso-a faltə badizəna. Gultəna kəla shi katapdə, majalis kəriyebedəye am ngəwu People's Democratic Party (PDP) lan fəlezanadə, Obaye banazəgəna kəla Action Congress of Nigeria (ACN) ro loktu karno April 2011bedən. ACN ye PDP'a zauro kənasarzəna karno shimadən.[9]

Manajin suro kəntawu Septemberye saa 1984lan shiye wono: "Kərmaiwu adayedə sandiya ada nadəye kamilro turin, kuru məradəwa lardəye'a kəltəro. Adə darajaa naptəram jamabe jire-a, nəmkalkal-a, nəm ada-a demokradiya-a bas gənyi; amma kazəmu-a, mana-a; Nigeria-a kuru bəladə-adə awo gade".[10]

Kǝnǝnga kǝlanzǝbe

Shiye Ayaba Abibat Adeyemi, kamunzǝ kura dǝga nyawono. Shiye samnowa ngəwuro sha lezəna au kamuwa sənana mewun indin shiye nyiyazənadəye falnza.

Kamuwanzə gadedə sandima Ayaba Rahmat Adedayo Adeyemi-a, Ayaba Suliat Motunrayo Adeyemi-a, Ayaba Mujidat Adeyemi-a, Ayaba Rukayat Adeyemi-a, Ayaba Folashade Adeyemi-a, Ayaba Badirat Ajoke Adeyemi-a, Ayaba Memunat Omowunmi Adeyemi-a, Ayaba Memunat Omowunmi Adeyemi-a, Ayaba Omoyemi-a Anuoluwapo Adeyemi-a, kuru Ayaba Damilola Adeyemi-a.

Shidə boxing kərawoma, sau shidə boxer kawu kuris Awanzəyero kəmbayinro.[12]

Kərmu

Alaafin də bawono sa'anzə 83 lan kəntawu Aprilye kawunzə 22 saa 2022 lan suro liita kəra gultəye jami'a Afe Babalola yen, Ado Ekiti suro kəriye Ekiti yen, ngawo awo laa kəla prostate ye wuratəyen sətanayen. Kərmainzə saa 51 də shima kərmai Alaafin Oyo ye zauro kuruwuwo suro gargam zamanben.[18][16] Kərmunzə də fatowa hawarbe kura kura Nigeriaye lan warmatəgəna yim wazənadən, na done kaminzə Oyo ro kalaktəna ada buroye nankaro shi done kanyi duwatə baditəna gaworam fato mairibedən, shiro Oju Abata gultin də, monar dəga fəletəro. Kərmunzədə shima mai kura kəriye Oyo ye kən yakkəmewo suro kəntagə uwuyen.[19][20][1] Abimbola Owoade də sha karrada kuru shiro kasattəna.[21]