Joseph Stalin
| Sex or gender | kwanga  |
|---|---|
| Country of citizenship | Russian Empire, Russian Socialist Federative Soviet Republic, Soviet Union |
| Allegiance | Soviet Union |
| Su suro tǝlam usulu yǝ | იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი, Иосиф Виссарионович Джугашвили |
| Birth name | იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი |
| Given name | Ioseb |
| Family name | Сталин |
| Pseudonym | Сталин |
| Nickname | Коба, Uncle Joe |
| Date of birth | 18 Jimada gaji 1878 |
| Place of birth | გორი |
| Date of death | 5 Armalan 1953 |
| Place of death | Kuntsevo Dacha |
| Manner of death | natural causes |
| Cause of death | cerebral hemorrhage |
| Place of burial | Kremlin Wall Necropolis |
| Father | Besarion Jughashvili |
| Mother | Keke Geladze |
| Sibling | Joseph Davrichachvili, Mikhail Jughashvili, Giorgi Jughashvili |
| Spouse | Ekaterina Svanidze, Nadezhda Alliluyeva |
| Unmarried partner | Lidiya Pereprygina |
| Family | Stalin family |
| Native language | Georgian |
| Languages spoken, written or signed | Georgian, Russian |
| Writing language | Georgian, Russian |
| Field of work | revolutionary, politician, opinion journalist |
| Employer | Pravda, Brdzola, Tbilisi Observatory, organ of state |
| Educated at | Tbilisi Theological Seminary, Gori school |
| Honorific prefix | Comrade |
| Work location | Saint Petersburg, Moscow |
| Start of work period | 1895 |
| End of work period | 1953 |
| Member of political party | Communist Party of the Soviet Union, Mesame Dasi, Russian Social Democratic Labour Party, Russian Social Democratic Labour Party (bolshevik) |
| Vehicle normally used | ZIS-115 |
| Facial hair | moustache, handlebar moustache, walrus moustache |
| Hair color | brown hair |
| Eye color | dark brown |
| Partner in business or sport | Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt |
| Military, police or special rank | Marshal of the Soviet Union, Generalissimus of the Soviet Union |
| Military branch | Red Army |
| List of works | Joseph Stalin bibliography |
| Has works in the collection | NIOD Institute for War, Holocaust and Genocide Studies |
| Named after | Saint Joseph |
| Movement | Marxism–Leninism |
| Political ideology | Stalinism |
| Influenced by | Karl Marx, Vladimir Lenin |
| Significant event | Turukhansk exile of Joseph Stalin |
| Nominated for | Nobel Peace Prize, Nobel Peace Prize |
| Described at URL | https://www.factinate.com/history/when-these-historical-figures-were-alive-history-adored-them-time-exposed-their-darkness/ |
| Hashtag | joseph_stalin |
| Copyright status as a creator | copyrights on works have expired |
Joseph Vissarionovich Stalin[g][h][i] (Ioseb Besarionis dze Jughashvili;[d] 18 December [O.S. 6 December] 1878 ⁇ 5 March 1953) shima Soviet revolutionary kuru siyasawu do shima kazadala Soviet Union yǝ do nguwu-a cidazǝna wo, suro saa 1924 lan səta kuru suro saa 1953 lan shiye kərmaaro wallono.Shidə kərmai General Secretary Communist Party bǝ saa 1922lan səta 1952ro saadənan kuru shima Premierwo saa 1941lan səta har kərmunzəro. Buro salakkin lardədə naptə kərmai jamayelan sunotin yaye, dareramdən kərmaidə səsangəna kərmai dictatorbero saa 1930slan. Stalinye fasari Jami Communistbe Marxismdə Marxism-Leninismro ruwozəna, kuru fasarinzədə Stalinismlan bowotin.
Fato talaa Georgiaye lan katambo Gori lan, Daula Russia ye lan, Stalin də mowonti adinbe Tiflis ye dəro kərawono kawu jamiyya cidawu Marxist Russia ye dəro kəljinro. Shiye kungǝna sapsǝna kǝla jami Vladimir Leninbe Bolshevikbero banki nǝmzalǝm-a kuru nǝmzalǝm gade-a men, kuru kawar jamiyyadǝbe, Pravdadǝga tartipzǝna. Shiga kadaro cita kuru shiga Siberiaro duzana. Ngawo Bolsheviks ye kərmaiya səmowonayen suro kəriwu October ye saa 1917 ye lan, Stalin də wakil Politburo ye ro wallono, kuru saa 1922 lan, nəm kuranzə General Secretary ye də faidatə cidawu jamiyyaye dəga səmowona.
Ngawo Lenin ye kərmunzə suro saa 1924 yen, Stalin ye kəriwu kərmai kəla am gawilma soyen zuwuna, Leon Trotsky kunten ro. Stalin ye kaidanzə socialism ye lardə fal lan də, shima dawudi raayi jamiyya dəye ro wallono, kuru dawariwanzə saa uwuye də, 1928 lan baditəna də, shima awo bareye'a duno'aro sabtə'a, sanyaram'a duwaro kalaktə'a, kuru razəwu'a dawuye'a ro wallono. Letəgəramwanzədəye banazəgə kəmbu suro saa 1932-1933 lan am miliyon kada cezənadə, Holodomor Ukraine be kunten. Kate saa 1936-a 1938-a yen, Stalin ye am siyasabe duwu miya kada'a cezəna suro Great Purge yen. Loktu kərmaizəyen, am miliyon 18 yeyi nasha Gulag ye lan kozana, kuru am miliyon arakkə'a kozəna, kulaks'a kaduwuwa samma'a kunten, nasha cintəro lardədən duzana. Stalinye raayi Marxism-Leninismbedə diyaro fuwuzəgəna diwal Communistbe Dunyawamen kuru letəgəramwa fascist-watəwu Nasarabe ngawo kənjo. Suro saa 1939 yen, gomnatinzəye cida Molotov-Ribbentrop pact a Germany'a mukko, adəye banazəgə soviet ye Poland'a butu gənajin sa kəriwu dunyabe kən indimi badizənan. Jamus ye tawadǝ dǝga namzǝna, suro saa 1941 yen Soviet Union ro bǝtǝram sǝdǝna lan, adǝye sǝkǝ Stalin dǝga kǝlakǝl kǝlza. Soja'a Red Army ye də, Stalin də shima komandanza kura wo, bətərəm Germanye dəga duwaza kuru Berlin'a 1945 lan səmowona, kəriwu Europe ye dəga dawono. Soviet Union ye lardəwa Soviet-a kəllata gədi Europe ye lan kokkono kuru, United States'a rokko, duno kuraro walza, lardəwa indidə zaman kəriwu Cold War lan notənadəro gasaana. Stalin də shima kəla waltəm gartə ngawo kəriwuben kuru jarabtə bom atomic Sovietbe buro salakbe suro saa 1949. Suro saa anyiben, lardədə kəmbu gade sətana kuru kampain antisemiticbe kəriyebe banazəna, shi doni "doctors' plot" lan dazənadə. Stalin də suro saa 1953 yen bawono ngawo stroke yen. Georgy Malenkov-a, Nikita Khrushchev-aye shiga kazadalaro waratazana, shi doni, suro saa 1956yen, kərmai Stalinbe-a zorzə kuru kamfen "Stalin-a baro diwo" badizənadə.
Karnu kən 20th ye kam zauro faida'a də, Stalin də awo'a garzəna də zauro kəlanzən gashiptəna. Sokku kərmaizəyen, shidə mouduyi nəmkambe suro letəgəram Marxist-Leninistbe dunyabedən, shi duwo shiga kəriwuma naptəram jamabe-a daraja cidawube-aro darajazənadə. Tun loktu Soviet Union 1991 lan wurtənadən, Stalin də lardəwa ngawo Soviet ye lan nəm su'a sətana (musamman maro Russia'a Georgia'a) naptə kam razəwu'a zamanye'a kuru kazaadala kəriwuye kənasartəma shi do Soviet Union'a duno'a sanyaram'aro kalaksənama. Nasha gadelan, kərmaizədə zauro zortədəna kəla nəmzalum jamaye-a kuru kəmbu kamye sədəna-a dəwo am Soviet miliyon kada kərmu suwudənan.
kenenga buro ye
[yasa | usullu yasa]Stalin də kəntawu Disembaye kawunzə 18 lan katambo [O.S. 6 kəntawu Decemberbe saa 1878lan fato Georgia be Gorilan[1], bərni doni Tiflis kərmai Russia [2]bedən. Su tambonzəye də shima Ioseb Besarionis dze Jughashvili (Russia lan sha Iosif Vissarionovich Dzhugashvili gultin). Ngawo cidaram shoe tandoye Besarion ye ngawozənayen, yallanzə talaa ro cukuro, kuru shiye kam mbal kənzaye ro wallono Ekaterine-a Stalin-a cezəna.[8][9] Sandi indidə fatodə kolzana saa 1883 lan, njimma hayaye gade-gade laarro lezana.[10] Suro saa 1888 lan, Stalin də mowonti Coci Gori ye dəro kərawono, na dəlan zauro ngalwozəna. Stalin də kaziyi nəlewaye sətana: saa 1884 lan kwasuwa shiro smallpox gultindəye shiro fəskalan batti kolzəna, [14] kuru sa’anzə 12 lan, zauro zau fanzəna loktu shiro phaeton ye zəksənadən, kuru muskonzə wofilan nəm maskinna suwudəna.