Johannes Kepler
| Sex or gender | male  |
|---|---|
| Country of citizenship | Duchy of Württemberg, Holy Roman Empire |
| Su suro tǝlam usulu yǝ | Johannes Kepler |
| Birth name | Johannes Kepler |
| Given name | Johannes |
| Family name | Kepler |
| Date of birth | 27 Jimada gaji 1571 |
| Place of birth | Weil der Stadt |
| Date of death | 15 Jumada auwal 1630 |
| Place of death | Regensburg |
| Place of burial | Regensburg |
| Father | Heinrich Kepler |
| Mother | Katharina Kepler |
| Sibling | Margarethe Maickler |
| Spouse | Barbara Müller, Susanne Reuttinger |
| Languages spoken, written or signed | Latin, German |
| Field of work | optics, Astronomy, Mathematics, mechanics |
| Employer | University of Graz, Emperor Rudolf II, Linz |
| Educated at | Uni Tübingen, Evangelical Seminaries of Maulbronn and Blaubeuren, Tübinger Stift |
| Academic degree | Bachelor of Arts, M.A. |
| Doctoral advisor | Michael Maestlin, Tycho Brahe |
| Student | Peter Crüger, Ambrosius Rhode, Johann Odontius |
| Work location | Graz, Linz, Ulm, Praha |
| Religion or worldview | Lutheranism |
| Sponsor | Emperor Rudolf II, Albrecht von Wallenstein |
| Magnum opus | Astronomia nova, Harmonices Mundi, Epitome Astronomiae Copernicanae, De Cometis Libelli Tres, Rudolphine Tables |
| Motto text | “Mensus eram coelos, nunc terrae metior umbras.Mens coelestis erat, corporis umbra iacet.” |
| Member of | Lincean Academy |
| Influenced by | Nicolaus Copernicus |
| Award received | International Space Hall of Fame |
| Copyright status as a creator | copyrights on works have expired |
[1]Johannes Kepler
Sha chasambo yim findin tulurin bǝ lan kintawu jimada gaji bǝ lan suro saa duwu miyon luko uwun fitulurrin tilon bǝ lan sha katambo (27-Dec-1571)
Kǝrmu Nzǝ
[yasa | usullu yasa]Yim miyon luko uwun bǝ lan kintawu jimada auwal bǝ lan suro saa duwu miyon araskin fyakkin bǝ lan bawono (15-nov-1630).Johannes Kepler dǝ shi kam cidi Germany bǝ kureman attǝyǝy shi malum lisawu bǝ. (Mathematician, Astronomer, optician, natural philosopher, astrology and lutheran theologian.
Kenengan nzǝ buro yǝ
[yasa | usullu yasa]Kepler də kawunzə 27 Disemba saa 1571 lan casambo, bəla Mairibe Free Weil der Stadt (kərmadə nasha nasha Stuttgart suro lardə Jamusbe Baden-Württemberg). Kakanzə, Sebald Kepler də, shima Mayor bərnidəyewo. Sa Johannes katambodən, arzinyi fato Keplerbedə fulutin. Babanzǝ, Heinrich Kepler, kǝnǝnga zauro ngǝla sǝwandǝna, kuru shiye yallanzǝ kolzǝna sa Johannes saa uwuro walzǝnadǝn. Shidə kəriwu saa fiskuye Netherlands lan bawonoro təmazana. Yanzə, Katharina Guldenmann, fero fato fatowa amsoye, shidə kurunma kuru kajimma. Johannes də yanzəganawa arakkə mbeji, suronzan yanzəganawa indi-a yanzəganawa feroye fal-a də kənəngatə har kurazana. Kawu katambo, shiye wono shi ganadə duno ba kuru dondi. Sonyayi, shiye ngǝwusoro bǝlawuroma fato kakanzǝbedǝga kurnozǝna kǝla ilmunzǝ isawuben.
Shiga gananzən ilmu shillewubero yitagattəgə kuru shiga zauro səraana shi duwo kəndəganzə sammason gojinma. Saanzə arakkəlan, shiye Great Comet saa 1577bedə asuwono, shiye ruwozəna kəla shiga "yanzəye shiga na kuruwuro gozə shiga kururo."[23] Suro saa 1580ben, sa'anzə ləgarlan, awo gade kəla shillewuben asuwono, kəngal kəlta, shiye taksəna kəla shi quippea kuru "called to kime".[23] Attəson yayi, kwasuwa shiro smallpox gultindəye shiga kururam duno-a muskonzə-a kolzəna, adəye raktənzə nasha ilmu falakbe asutəbedəga dabcin.
Suro saa 1589 lan, ngawo mowonti manabe-a, mowonti Latinbe-a, kuru mowonti ilmube Maulbronnbe-a lan, Keplerbe Jamiya Tübingenben kərawono. Na shimadən, falsafa cidiya Vitus Müller ben kərawono kuru ilmu tauhidbe cidiya Jacob Heerbrand ben kərawono (fuwura Philipp Melanchthonbe Wittenberglan), shi duwo Michael Maestlinro kəra gulzənadə loktu shi fuwuraben, hatta Tübingenlan suro saa 1590ben kuraro wallono.[26] Shiye kəlanzəga ilmuma isawube zauro ngəlaro fəlezəna kuru su ilmu shillewube zauro nowata səbandəna, fuwurawa amanzəro horoscope fəlejin. Cidiya amariya Michael Maestlinben, Tübingen be shehu ilmube isawube saa 1583 səta 1631ro saadənan, [26] shiye fasal Ptolemaicbe-a fasal Copernicanbe-a kəla təgəndo dunyabe-a səliwu. Shidə loktudən Copernicanro wallono. Suro gashiptə fuwurawa bǝn, shiye heliocentrismdəga kururam theoreticalbe-a kuru theologicalbe-a indison faizəna, shiye wono Kawusudə shima duno dunyabedəga suwudinno.[27] Waziri coci Lutheran be ro waltə səraana dəman, shiga cocidəro təmowonyi dalil nzasarawanzə Formula of Concord'a gadezəna nankaro.[28] Dareram kəranzəben, Keplerro sha maləmma isawube-a ilmu shillewube-aro shawari sadəna mowonti Protestantbe suro Grazben. Shiye nəm kuradə suro kəntawu April ye saa 1594 lan kasatkono, sa'anzə 22 lan.[29]