Himalayas
| Part of | Alpide belt, Larger Himalaya  |
|---|---|
| Continent | Asia |
| Coordinate location | 29°0′0″N 84°0′0″E |
| Highest point | Mount Everest |
| Time period | Eocene |
Himalayas də, [b] au Himalaya, [c] shima kau do suro Asia ye dəwo cidi India ye dəga Tibetan Plateau ye dəga yekcin ma. Range də suronzən sami kura dunyabe mbeji, surodən sami kuradə, Mount Everest mbeji. Samno 100 ma kozəna kəla kəmaduwuben mita 7,200 (23,600 feet) kozənadə suro Himalayasben kara.
Kǝmowu Himalayabe dǝ larǝwa uwu sǝtana: Nepal a, India a, China a, Butan a, kuru Pakistan a. Kərmai nasha Kashmiryedə kate India-a, Pakistan-a, China-ayen gashiptəna.[1] Kalangai Himalayanbedə yala-fətenzən kalangai Karakorambe-a Hindu Kushbe-a, yalanzən kalangai Tibetanbe-a, kuru anəmnzən kalangai Indo-Gangeticbe-a. Kəmoduwuwa kura kura dunyabe laa, Indus-a, Ganges-a, Tsangpo-Brahmaputra-adə, nasha Himalayasben cizayin, kuru njinza kəllatadə fato am miliyon 600 yeyi; Am miliyon 53 Himalayas lan napsana.[2] Himalayas də zauro adawa Anəm Asiabe-a Tibetbe-a fasalzəna. Sami Himalayanbe ngəwu adin Hindube-a Buddhibe-adən darajaa. Samno kadayedə am kəmbaro datəgəram gənyi. Suronzan Kangchenjunga-a (nasha Indiaben)-a, Gangkhar Puensum-a, Macapuchare-a, Nanda Devi-a; kuru Kailash də suro cidiyen gade, amma Tibetan Transhimalaya karəngə.
Himalayas də sha haftəgəna ngawo Indian tectonic plate-a Eurasian plate-a ye kəltanayen, musamman maro, nasha Indian crust samibedəye kəltəlan, au nappe-kəltəlan, yaye shi cidiyadə Tibetro lejin kuru plateaunzəro nəmkəruwu sərayin; cidiya crustbedə, rokko mantleben, sonyayi, cidiya Eurasiaben fəlezana. Kawu Himalayanbedə fəte-yala-fəte ro saadəna kuru gədi-anəmgədiro lejin nəm kuruwu kilomita 2,400 (mi 1,500) lan.[3] Anchornzə fəteyedə, Nanga Parbat, anəm yala kəmoduwu Indusbedən kara. Anchornzə gədibedə, Namcha Barwadə, fəte kəmoduwu Yarlung Tsangpobedən kara. Nasha suture Indus-Yarlungbedə, shidoni kəla kəmoduwuwa indi anyiben lejinmadə, Himalayas-a Tibetan plateau-a yekcin; kəmoduwuwadə Himalaya-a Karakoram-a, Hindu Kush-a, Transhimalaya-a yeksəna. Nəm faraknzədə kilomita 350 lan səta (mil 220) fətelan səta gədilan kilomita 151 (mil 94) ro saadəna.[8]
Ilmu asalbe Su do range ye də Sanskrit lan Himālaya (हिमलाय 'na kankaraye'[9]), hima lan (hiम 'kankara/amusu'[10]) kuru ālaya (आलय 'na/fato'[11]).[12][13] Sandi cognatesdǝbe suronzan:
हिमालय Himalaya təlam Nepali-a Hindi-ayen, Hinwaळ Hinvāl suro Garhwaliben, हिमाल Himāl suro Kumaoniben, Himalaya suro Tibetanben, Himalaya təlam Sinhalaben, Himaliya suro Urduben, Himaloẏ suro Bengaliben, 喜马拉雅 au Xǐmǎlāyǎ təlam Chineseben. Su adə buron Himmaleh lan fasartəna, futu Emily Dickinsonbe nazəmuwanzən kuru Henry David Thoreaube ruwozənadən.
Su range dəye loktu laan sha "Himivan" ro bowotin suro ruwowa kureyen, surodən kitawu Sanskritbe Mahabharata mbeji.[16] Himavat (sanskritlan: हिमवत्) au Himavan Himavān (sanskritlan: हिमवान्) shima awo adinbe Hindubewo kuru shima alamaram kau Himalayanbewo. Suwa gadesodə suronzan Himaraja (Sanskritlan: हिमराज, lit. 'mai mafiye') 'Lardə Mafiye' (ganfun ful) təlam Tibetanben, au Parvateshwara (Sanskritlan: पर्वतेश्वर, lit. 'kəma kaube').
Geography-a kuru awowa faida-a
Kuru wune: Somdo sami Himalayanbe-a kuru kozəna-a kuru Himalayanbe Rimnzə-a
Taswira kǝla kau Himalayabe (Karakoram-a Hindu Kush-a kunten)
Kururam Himalayasbe Poon Hill suro Nepalben loktu kəngal tambinben, Dhaulagiri massifdə fəlejin (wofila, alpenglowlan fəlejin) kuru Annapurna massifdə (kəmburam, kəngaldə ngawomen tambin). Dhaulagiri-a Annapurna-a, sandima sami kurawo massifs anyibedə, sandima kəntulurmin kuru kən mewunzən kuruwu dunyalan, kuru sandima indi suro kau duwu mewun diyau-usku dunyalan.
Foto Garhwal-a Kumaon-a Himalayasbe Ranikhet-a, India-a lan, samiwa jili Trisul-a, Nanda Devi-a, Nanda Kot-a Panchachuli-a fəlejin. Nanda Devi də shima kau kura do suro kalangai India ye lan kara, kuru shima kawu kura kən indimi India lan ngawo Kangchenjunga yen (shi do kəla kau kura dinaye kən yakkəmi kuru kalangai Indo-Nepal ye lan kara). Kəmoduwu Indusbedə fuwulan kuru sami Nanga Parbatbedə, hanga fəte Himalayasbedə, ngawodən cintə, gana laa duno amma sami fowobedən zauro kuruwu.
Foto satalaitbe Namcha Barwa Himalbedə, gədi Himalayabe, shidoni kəmoduwu Brahmaputrabe (nadən Yarlung Tsangpolan notənadə) dungotənadə, canyon dunyabe shiro cidiyazənawo Himalayas də suronzən kau'a diyau kəllata anəmlan səta yalaro saadəna: Sivalik Hills anəmlan; cidiya Himalayanbe; Himalayas kuradə, shidoni sami kuru dawubewo; kuru yaladən Himalaya Tibetbe-a.[17] Karakoram də sha Himalayas'a gadero gozana.
Dawu kərtə kura kau Himalayanbedən cidi Dhaulagiri-a Annapurna-a Ne