Geography
| Subclass of | Science  |
|---|---|
| Is the study of | geographic location |
| Studied by | history of geography, Q3589295 |
| Hashtag | geography |
| History of topic | history of geography |
| Practiced by | geographer |
| Classification of Instructional Programs code | 45.0701, 45.0799 |
| Stack Exchange tag | https://stackoverflow.com/tags/geography |
Geography (Greek kureye lan γεωγραφία geographía; gê 'Dunya'-a graphō 'ruwo', lit. 'Ruwo Dunyabe') shima kəra cidibe-a, alamawanzə-a, am napsanabe-a, awowa dunyabe-a.[1][2] Geography də fannu do awo samma surodən mbeji shi done dunya'a awowa amsoye'a awowa alagəlaye'a asutə majinma--na awowa də'a dasa'ana bas gəyi, amma kuru futu sandiya faltana'a kuru isana'a də'a. Geography də dunyaro bas yaye, awowa kada awowa samibe gadero faidatin fannu ilmu dunyabe lan.[3] Geography də sha "kotowo kate ilmu kimiya alagəlabe-a ilmu kimiya naptəram jamabe-a" lan bowotin.[4]
Tarihi geography ye naptə fannu ye lan ada'a saa duwu'a ro lezəna, jami'a kadaye naptə kəlanzayen garzana kuru kasuwu katenzayen sabsana. Geography də naptə fannu yen badiwono, misal buroye map dunyabe də karnu 9th century BC lan Babylon kureye lan.[5] Futu asutəramma geography ye də Greek Eratosthenes Cyrene ye lan tuwandin, shi done kalma "geography" (c. 276 BC - c. 195/194 BC) də sutuluwuna ma.[6] Kalima γεωγραφία faidatə buro salakbedə shima su kitawube maləm Greekbe Claudius Ptolemybe (100-170 AD) lan.[1] Loktu zaman Middle Age yedən, ilmu geography ye də sha malumma adin islam ye'a bana, jiri jili Muhammad al-Idrisi ye so, taswira dinaye ngəlaro satuluwo. Sa zaman awowa bəlin notənayen taidazə bana nasha fuwutə ilmu geography ye dəro, sa am bəla'a europeye dina bəlin də'a kurzana də. Fuwutə zamanbe sodə geomatics'a ilmu hawar geographybe'a mbeji.
Ma'ana geography ye do kataffa samma son kalkal də sandima na'a, na'a, loktu'a, ngal'a. Kudəro, kəra geographybedə fannu zauro farak diwalwa kada'a kuru duluwuwa kada'a. Dalami kəra geography ye də suro'a kəra awo cidiye fəska'a, kəra awo kənənga adammanaye'a, kəra nzundu nzunduye'a. Physical geography awo kənənga geography da'ataro hangal gənazəyin, kəra geography adammanabe kəla futu amsoye sidi'a letayin yen kuru ilmu geography nzunduye də kəla kareya cida geography asutuye kudoro yita gattəyin. Nzunduwa faidatənadə raktə yaktin futu quantitativebero [13] kuru qualitativebero [14], kəraa kadabe futu tuskaata gozana.[15] Nzunduwa nowatadə suronzan kartography-a, awo cintəro notə-a, intabiu-a, sofiyo-a.