Continent
| Subclass of | landmass, natural geographic object  |
|---|---|
| Part of | Earth's crust, Dunya |
| Located in/on physical feature | continental crust |
| Has boundary | boundaries between the continents of Earth |
| Described at URL | https://www.whosonfirst.org/docs/placetypes/#continent, https://wikispooks.com/wiki/Continent |
| Used by | by continent |
| Opposite of | ocean |
| Category for eponymous categories | Category:Wikipedia categories named after continents |
Continentdə shima nasha cidibe kura-kura ndasowoso. Continents sodə sandiya convention lan asutin shartəwa zauro kəladən gənyi. Continentaldə raksə cidi kura falro waljin, cidi laa kuru kərtawa shi korinna laa kəla shi continental shelfben au ngawonzən aw nasha laa cidi kuraye, futu lamar Asiabe-a Europebe-a suro Eurasiaben gadənayeyi. Ma'anawa gade-gade anyiye səkə, adadu continentbedə gade-gadejin, hatta tulurro saadəna au diyau yeyi. Lardəwa təlam Nasaraben manazayin ngəwunzaso continent tulur asuzana. Tartip kura lan sǝta ganaro suwudǝna lan, tulur adǝ sandima Asia’a, Africa’a, Yala America’a, Anǝm America’a, antarctica’a, Europe’a, Australia’a (au loktu laan oceania au Australasia). Jili gade-gade continents gana'adə nashawa anyi'a kəlzayin; misalla adəyedə shima Asia-a Europe-a Eurasiaro kəlta, [1] yala Americabe-a anəm Americabe-a Americaro kəlta (au America bas), kuru Africa-a, Asia-a, Europe-a Afro-Eurasiaro kəlta.
Jazirawa kəmaduwubedə yimlan continent karəngənro kəltayin cidi dunyabe sammaso nasha geographicalbero yaktəro. Cidiya dawari adəyen, lardə'a kərye'a kalangai'a suro kəmaduwu Pacific Ocean ye də'a continent Australia ye'a kəllata nasha Oceania ye də'a kəltəro.[2]
Ilmu ilmu cidiye lan, continent də sha "cidi kura dinaye fal, cidi harrata-a continental shelves-a mbeji".[3] Nasha cidibe nasha cidibe kura-kura tulur dəwo kəla tectonic platesben təbandində'a tilo, amma nasha cidibe sənana jili Madagascar sodə'a dawunbaro sandi doni microcontinents lan bowotin də. Continental crust də dunyalan bas nowata.[4]
Tafakar do continental drift ye də karnu kən 20 me lan cida tǝwandǝna. Shiye wono continent kərmabedə shima supercontinent (Pangaea) dəwo saa miliyon yer kada kozənalan təbandənadəbe wurtəlan təbandəna.
Ilmu asalbe
[yasa | usullu yasa]Karnu kən 16th lan su Nasarabe continent də kalma continent land lan gowotə, ma'ananzə cidi gozə kozəna au kəllata[5] kuru Latin terra continens lan fasartəna.[6] Sudə maananzə "cidi kəllata au gozə kozəna" au cidi kura.[5] Na'a cidiye kura-kura bas lan faidatin ba-karnu kən 17th ye lan, continent'a (au cidi kura) Isle of Man-a, Ireland-a Wales-a kuru suro saa 1745 yen Sumatra-a ro waltəgəna.[5] Kalima continent də sha faidatəna ruwo Greek-a Latin-a ye kəla "nasha" dunyabe yakkəben fasartəlan, amma təlamma buroyedən kalma maananzə continent'a tilo faidatənyi.[7]
Foto fal lan continent də na'a sənana ro faidatin yayi, foto gade lan ilmuwu geography ye walta koro Herodotus ye cisa'a kəla ayi nankaro cidi kura fal continent gade ro yektin ro. Dau karnu kən 17th yedən, peter heylin ye suronzən Cosmographie lan rowono "Fəletadə shima cidi nguwuwo, kuluwu ndasomaye sha dinaye'a yektənyi alama nasha cidiye Europe'a, Asia'a, Africa'a sammasoye rozəna. Suro saa 1727 lan, Ephraim Chambers ye suro Cyclopædia yen ruwozəna, "Dunyadə nasha indiro yakkata: Dina-a Bəlin-a." Kuru suro atlasnzə saa 1752yedən, Emanuel Bowenye continentdə "na kura cidi harrata lardəwa kada kəllata, njiye yektə baro. Adə nankaro Europe-a, Asia-a, Africa-adə continent kura fal, Americadə gadero." continent gade-gadero gotəna.