Chemical compound

Chemical compound

group or class of chemical substances, second-order class

Subclass of	pure substance
Studied by	Chemistry
Has characteristic	chemical property, chemical nomenclature, type of chemical entity
Stack Exchange tag	https://physics.stackexchange.com/tags/chemical-compounds
Is metaclass for	chemical substance

Chemical compound də awo do suronzə lan molecules nguwu tilo’a (au molecular entities) suronzə lan atoms mbeji, awo’a chemical bond ye dəa kozəna. Molecule donyi atoms nzə mbeji madə shilan awo fal gənyi. Compound də raktə awo gadero faltin futu chemical reaction yen, kuru awo gade'a letayin. Suro lamar adə yen, bond kate atom ye də raksə kurtin au bond bəlin kəltin, aubiya indiso.

Jili compound ye kura-kura diyawu mbeji, futu atoms sodə na falro kəltana lan gayirtin. Molecular compounds də na fallin ro rozə covalent bond lan, compound ionic ye də na fallin ro rozə kelt ionic bond ye lan, compound do intermetallic ye də na fallin ro rozə keltindo suye lan, kuru coordinate compounds də coordinate bond lan rechtin. Kəlnowa stoichiometricbe gənyidə lamarra gana kambiwuwa sadin.

Fasal kemikalbedə bayanjin adadu atomsbe awowa falloso suro awowa kəllataben, alama kemikalbe faidatəlan shidonyi lambalan ruwotənadən. Kəltəram kemikalbe kada lamba CASbe gade-gade mbeji shidonyi cidaram kemikalbe abstractsbe shiro cinma. Dunya sammason, kemikalla 350,000 ma kozəna (surodən kəltəram kemikalbe mbeji) sandiya tando-a faidatə-aro rajista tədən.

Gargam raayidəbe Robert Boyle Foto Robert Boylebe, c. 1740 Robert Boyle

Warak sube kəla Chymist Shegəbe Kalma “kəlno”—ma’ananzə zahirro samənzəna—ganazə yayi tən saa 1661 lan faidatə badiyetə loktu Robert Boylebe kitawunzə The Skeptical Chymist ləbsənadən. Suro kitawu adəben, Boylebe kalma "kəllata", "tiyi kəllata", "tiyi kəllata", kuru "konkrit" faidatəna.[5] "Tiyiwa kalkalro tuskaata" misallo dinar-a, lead-a, mercury-a, mbol-a mbeji. Nəm gade-gade ndikate awo kəllata-a kəltə-adə asutinba yayi, nəm gade-gade ndikate awo kəllata-a awo kəllata-adə shima mauduwu dawubewo.

Quicksilver ... Aqua fortis'a də suro ... Powder bəlyero təkkin ... Sulphur'a də Cinaber bu-kime'a kuru faltinma'a sədin. Kuruson suro awowa gade-gade anyi sammason, andeye raksə Mercury faldəga fandiyen.[7]

Corpuscles awowa kǝltǝnabe-a kuru awowa kǝltǝnabe-a Boyle ye faidatə asutəram "corpuscles"—au "atomes",[8] futu shiye sandiya bowono—bayan kəla futu awoa gana kəlta awoa kada kəlzayinben:

Corpuscles dəro təkkiya, shi do ne Element wo so nəm kuranza-a zadənza-a ... jili ... Corpuscles də waneye Proportions gade-gaden kəltin, kuru ... kəllata ... diwalwa kada, adəye səkə adadu kada ... Concretes waneye sandilan kəltin.[5]

Isaac Watts

Foto Isaac Wattsbe John Shurybe, c.1830 Suro Logicknzəben, suro saa 1724ben baktənadən, minista Nasarabe kuru ilmuma logicbe Isaac Wattsbe fasari burobe kəla awowa kemikalben cina, kuru awowa kemikalbedəga gadezəna futu zamanben.[9]

Suro awowaben, laadə sandiya Simple lan bowotin, laadə Compound lan bowotin ... Simple Substances ... sandiya Elements lan bowotin, shidonyi Bodies gade sammaso kəllata: Elementsdə sandima awowa donyi sulhu matəyin bawo, au fulutin, awoa indi au kadaro jili gade-gadero. ... Jami Aristotlebedəye Kannu-a, Kasam-a, Dunya-a Nji-adə awowa diyaudəro cedo, shidoni awowa dunyabe sammaso kəllatadə; kuru sandiye Samidə Quintessencero gozana, au Tiyi kən uwumi, awowa anyi sammasoa gadezəna: Amma, tun loktu Falsafa jarabtəbedə ... ngəlaro asutənadən, Doctrine adə ngəwuro kasattənyi. Chymistsdə Ruhu-a, Manda-a, Sulphur-a, Nji-a Dunya-adə awowanza uwuro sadəna, dalildə shima awowa cidibe sammaso awowa uwu anyiro fuluzayin : Adə alamaram Jiredəga karəngəzəna; tho' sammaso kasattənyi ... Awowa kəllatadə awowa indi au kada kəskelan tətandin ... Daji Needledə Tiyi kəske, shidə Steel baslan tətandin; amma Sword au Knife də awo kəllata dalilnzədə ... Handle də Karewa Blade ye gadelan tədən.