Jump to content

Banana

Wikipedia lan
Banana
type of fruit
Subclass ofberry, tropical fruit, Fruit Yasa
Coloryellow, green, brown, black Yasa
Natural product of taxonMusa × paradisiaca, Musa, Musa acuminata, Musa balbisiana, banana tree Yasa
Described at URLhttps://www.regenwald-schuetzen.org/handeln/nachhaltige-ernaehrung/banane Yasa
Hashtagbanana Yasa
Copyright statuspublic domain Yasa
Model itemcooking banana Yasa
Unicode character🍌 Yasa

Banana də tada kəskaye kuruwu, kəmburo faidatinma, shidə kəska berrybe [1] shidə kəska kura-kura kambil kəskabe jili kadaye suro genus Musaben sətandin. Lardəwa gadeson, banana detəbedə shiro plantains gultin, sandiya banana dessertbe-a gayirzəna. Fruit də nəm kuranzə-a, laununzə-a, nəm dunonzə-a gade-gade, amma ngəwusoro kuruwu kuru kərrata, tiyinzə təlala starch ngəwu'a kuru karayinzə'a zakkata, shidə bafjiya launuwa kada'a. Sami lan wurajin nasha sami kǝska dǝyen. Banana donyi kusunyi ba ma (parthenocarp) baretin ma du jili indi karaye lan tuwandin, Musa acuminata a Musa balbisiana a, aubiya kǝltǝnza.

Jili Musabedə nasha Indomalaya-a Australia-aben kara; sandidə waneye New Guinealan fatoro təkəna. Lardəwa 135 lan baretin, musammanno tadanza nankaro, kuru gana laa banana paper-a kazəmu-a nankaro, laadə kəska zaye nankaro baretin. Dunyalan banana kura-kura suro saa 2022ben satandində sandima India-a China-a, sandi samma kəlza kashi 26% suro awo tandoben sadəna. Bananadə kəliro au dezain futu gade-gaden currylan səta banana chipsro saadəna, frittersro, tada kəskaye gənatəro, au biya wartə au steamedro.

Kalima "ayaba" də jamiwa gade jili Musabero faidatin, alama ayaba kime-a (Musa coccinea-a), ayaba kime-a (Musa velutina-a), ayaba Fe'i-a. Jami donyi genus Ensete be du, alaman banana kankarabe (Ensete glaucum) a kuru banana kattuwube donyi arzǝnyi lan faidajin ma (Ensete ventricosum) lardǝ Africa be du loktu laan suro dǝro tǝkin. Jili indiso suro yalla bananaben kara, Musaceae.

Kəska bananabedə raksa kwasuwa nematodesbe-a kuliwa bannazayin-aye bannazayin, kuru kwasuwa fungalbe-a bacteriabe-aye bannazayin, faldə zauro zaudə shima kwasuwa Panamabe shidoni Fusarium fungusbe suwudinmadə. Adə-a sigatoka sələm-adə banana Cavendishbe tandodəro tajirwa suwudin, jili shidonyi lardəwa fəteyedən kəmbutinmadə, shidonyi triploid Musa acuminatadə. Am kəskawa nzəliwomasodə jili bəlin məradəzana, amma jili anyi yasatə zauro zau sau jili kasuwubedə kusunyi ba nankaro. Fuwulan wuratə nankaro, banana germplasmdə bankwa genebe kadalan dunya sammason gənatəna.

Bayentə Kǝska bananabedǝ shima kǝska kambil sǝdinma kurawo.[2] Nasha cidiye samma donyi kǝska banana ye dǝ, awo donyi corm lan bowotin dǝlan wurajin.[3] Kǝska so dǝ kuruwu kuru kǝska yeyi ro waljin, amma awo donyi trunk lan bowotin dǝ shima pseudostem donyi lambo kada lan tuwandin ma (petioles). Banana də katti kadalan wurajin, gananzə yayi centimeters 60 (2.0 ft) nəm cidinzə, njiye ngəla kuru kəltənyi.[4] Sandidə kəska duwaro wurazayin, nəmngəwu wuratə lambowa sheathingbedə mita 1.6 (5.2 ft) ro saadin wajiya; shi stalk donyi dare tada sutuluyin dǝ hangallin wurajin.[5]

Lamintǝ

[yasa | usullu yasa]
  1. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Banana#cite_note-Morton-2013-1
  2. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Banana#cite_note-INIBAP-2000-2
  3. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Banana#cite_note-FOOTNOTEStoverSimmonds19875%E2%80%9317-3
  4. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Banana#cite_note-FOOTNOTEStoverSimmonds1987212-4
  5. ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Banana#cite_note-5