Analytical chemistry
| Subclass of | Chemistry  |
|---|---|
| Practiced by | analytical chemist |
| Uses | analytical chemical technique |
| Related category | Category:Analytical chemical techniques |
Analytical chemistrydə (au chemical analysis) shima dalami chemistrybewo kuru shidəbe hangalzəga kalaksəna kəla duluwuwa chemicalbe kəltəramza asutəben kuru nəmngəwu awoa kəltaben dasagənadəga asutəben. Hangalzəga cina kəla duluwuwa kəltəram notənyiben, waniye suro tuskanoben au sulhuben, kuru nəmngəwu awo kəllatabedəga ngaltə nasha nəmngəwu awodəben (suro loktə ndasoson yayi), nəmngəwu (suro njiben au sulhuben), sana nəmngəwuben au adadu molesben suro tuskanoben (au loktə gasbe dunozəben).
Suronzən nzunduwa kureye indiso mbeji (misallo nəmngəwu ngaltəso, tartif gravimetricbe) kuru duluwuwa karewa cidabe zamanbeso (misallo spectroscopyso, chromatographyso, mass spectrometryso, nzunduwa electrochemicalso). Analytical chemistry zamanbedə zaumaro bayanna sharhatəga kuru chemometricsga kəllata, kuru shiga tərayin awowa zamanbe alamanna awo kəlanzəlaro cidajinso, sənanaro kalaktəso, kuru loktə zahirro notəso, faidawa nasha kadalan alamanna biochemistryso, chemistry kurunbeso, kimiya forensicbeso, ilmu kaduwubeso, kimiya kəmbubeso, kimiya kəmbubeso, kimiya kəmbubeso. metallurgy-a, injiniya kemikalbe-a kuru kimiya karewabe-a.
Zaman "bayanna kura"ben, ilmu kimiyabe tartiftəbedə, rokkonzən chemometrics a kuru bioinformatics a, zaumaro dawudi jaza tuskaatadəga fasartəbero walzəna nasha nzunduwa alamanna gas chromatography-mass spectrometry (GCMS), cida-ngəwu njibe chromatographybe a, nəmngəwu spectrometerybega.[1] Kuruson awo duno'a mbeji nasha awo'a ganaro diwo'a, awo'a kəlanzalan cidatə'a, kuru awo'a loktu-zahirye'a, awo'a asutəye'a.[2]
Gargam
Gustav Kirchhoff (wofila) kuru Robert Bunsen (kǝmburam) Analytical chemistrydə zaumaro faidaa tun zaman burobe chemistrybedən, shidəbe dawariya notəbe suwudəna kəla shi awodəbe kuru chemicaldəwo suro awodəben mbejidəga. Loktu adən, bana faida’a kəla chemistryben tədənadəbe suronzan fuwutə awoa kəla awoaben kulastəbe Justus von Liebigbe kuru awoa kəla awoaben kulastəbe kəla awoa faidatinbeben.[3]
Kulashi karewa faidatəbe buro salakbedə shima konnu sutuluwinma, shidonyi Robert Bunsen a Gustav Kirchhoff a sadənamadə, sandi donyi rubidium (Rb) a cesium (Cs) a suro saa 1860 lan asuzanadə.[4]
Fuwutə kura-kura suro analytical chemistryben təbandənadə ngawo saa 1900ben wakawono. Loktu adən, kareya cidabe kəla shi nashadəben kulashidə zaumaro dunowaro wallono. Hasatanma, nzunduwa spectroscopicbe-a spectrometricbe-adə badiyaram karnu kən 20thben təbandəna kuru dareram karnu kən 20thben waltə kalaktəna.[5]
Ilmu kimiyabe yaktəbedə loktu fuwutəbe samunnam zasayin kuru waltə karewa cidabe ngəwuro faltəna.[6] Suro saa 1970ben dawariya anyibe ngəwunzaso faidatə baditəna namtə dawariya hybridben faidatə futu samfurradəga fando nankaro.
Saa 1970s lan baditǝna, ilmu chemistrybedǝ gana-ganan korowa biologybe-a sǝkǝna (bioanalytical chemistry), amma buron shidǝ zaumaro hangalnzǝ kǝla awowa kǝnǝngabe au awowa kǝnǝngabe sǝnanaro cedo. Lasers də zauro faidatə badizana namtə kulashiben kuru hatta awowa kada badizayin kuru falzayin. Dareram karnu kən 20thbedən faidatə analytical chemistrybedəga tartəgəna kuru korowa kəla chemistryben səta forensicbe-a, korbe-a, sanyiyarambe-a kuru korowa nəlewabe-aro saadəna, misallo suro histologyben.[7]