Akinwumi Adesina
.jpg)
| Sex or gender | kwanga  |
|---|---|
| Country of citizenship | Nigeria |
| Su suro tǝlam usulu yǝ | Akinwumi Adesina |
| Birth name | Akinwumi Adesina |
| Given name | Akínwùmí |
| Family name | Adesina |
| Official name | Akinwumi Adesina |
| Date of birth | 6 Sawan 1960 |
| Place of birth | Ogun |
| Native language | Èdè Yorùbá |
| Languages spoken, written or signed | English, Èdè Yorùbá, Nigerian Pidgin |
| Occupation | economist, politician, civil servant, agricultural economist |
| Position held | minister |
| Educated at | Purdue University, Obafemi Awolowo University |
| Affiliation string | Federal Ministry of Agriculture and Rural Development of Nigeria, African Development Bank (AfDB), African Development Bank |
| Hair color | black hair |
| Eye color | brown |
| Award received | World Food Prize, Borlaug CAST Communication Award |
| Personal pronoun | L485 |
Akinwumi AdesinalistenR CON CGH də shima ilmuma razəwuye Nigeria ye, shi do ne kura banki fuwutəye Africa ye saa 2015 lan səta 2025 ro saadənan. Kawu shiga ministaro saa 2010 lan təkkənaro, shidə banama kura kəlakəl letəgəram-a kəlakəl-a kəlakəl kəla kəltə kəli Afrikaye (AGRA) ye. Shiga kura Bank African Development Bank ye ro karrada suro saa 2015 yen kuru waltə karrada kəla kərma indimiro suro saa 2020 yen. Shima kam Nigeriaye buro salakkin nasha dəga gozənawo.[1]
Kənənga-a ilmu-a buroye
[yasa | usullu yasa]Adesina də barema Nigeria ye Ibadan, kəriye Oyo ye lan sha katambo.[2] Moranti ya kura Ejigbo Baptist ye (EBHS) ro kərawono kuru degree bachelor ye kəla razəwu bareye lan səwandəna kuru daraja buroye lan jami'a Ife ye lan (kərmadə jami'a Obafemi Awolowo), Nigeria lan, saa 1981 lan.[3] Shima fuwura buro salakbe jamiyadəye shiro nəmgade adə co. Jamiya Purdue, Indiana lan kəra gozəna, kuru ganaro Nigeriaro waltəna suro saa 1984 lan, nyiyatəro.[5] Shiye Ph.D.nzǝ sǝbandǝna. suro ilmu razəwu bareye lan suro saa 1988 yen Purdue lan, na do ne shiye Ph.D. thesis cidanzə kulashibe nankaro.[6]
Cida
[yasa | usullu yasa]Saa 1990 lan səta 1995 ro saadənan, Adesina də ilmuma razəwuye kura kəlakəl shangawa fuwutəye fəte Africaye (WARDA) suro Bouaké, Ivory Coast yen cidazəna. Shidə na Rockefeller Foundationben cidazəna tun shiye nəmkam kəla kəltəbe na cidaramdəben səbandənadən naptə ilmuma kimiyabe kuraben suro saa 1988ben. Saa 1999lan səta 2003ro saadənan, shidə wakil cidaramdəbe nasha Anəm Africabe.[7] Saa 2003 lan səta 2008 ro saadənan, shidə darekta banama kəmbu nzəliwobe.[8]
Adesina də shima minista bareye Nigeriaye saa 2010 lan səta 2015 ro saadənan.[9] Adesina də sha Forbes ye kam Africaye saa ye ro suwudəna, kəla bare Nigeria ye yasayen. Shiye awo zahirro suro takiwa yiwoyen suwudəna.[10] Shiye kuru wono shiye barewuro waya kǝlanzǝbe cin, amma adǝ zauro zau. Dalil faldə shima network mobileye lardəwa lan bawo.[11]
Suro saa 2010 yen, Sekretari kura United Nations ye, Ban Ki-moon, sha kazadala dunyabe 17 ro wallono, fuwuma awowa fuwutəye saa duwuye dəro.[1] Adesina ye lamba fantəgəye Borlaug CAST ye saa 2010 ye dəga səwandəna na majalis ilmu bareye-a nzundu-a ye lan (CAST), saa do lamba də sunzə faltəna kəla ilmuma bareye lan kuru lamba nəlefa Nobel ye saa 1970 lan Norman Borlaug lan.[12]
Yim kawu kəntawube 28 kəntawu Maybe saa 2015, Adesina dəga kura banki fuwutəbe Africabero karrada. Shiye cidanzə ofisbedə kəntagə Septemberye kawunzə 1 saa 2015-lan badiwono.[13]
Suro kəntawu September saa 2016 yen, Adesina dəga Sekretari-General United Nations ye, Ban Ki-moon ye sha wakilzəna kəla shiye wakil karapka kəla awo kəmbuye ngalwotəgəyen.[14] Suro saa 2017 lan, shiro lamba kəmbu dunyabe 2017be cedo.[15]
Yim kawu kəntawube 27 kəntawu Augustbe saa 2020-lan, Adesinadə waltə kura banki fuwutəbe Africabero karrada kərma indimi saa uwuro.[16]
Suro kəntawu March saa 2024 yen, lamba kərmai Obafemi Awolowo ye saa 2023 ye də Akinwumi Adesina ro cedo, loktu kəlele do kəntawu March ye kawunzə 6 lan Hotel Continental Lagos ye lan tədən lan.
Suro kəntawu Mayben saa 2025, minista kungənaye Mauritaniabe kureye Sidi Ould Tahdə sha karrada Adesina'a falzəro ngawo zamanzə kən indimi suro kəntawu September saa 2025ben dazənan.[18]
Kǝnǝnga kǝlanzǝbe
[yasa | usullu yasa]Sokku jami'a Purdue yen, Adesina-a kamunzə-a, rokko kamu-a kwanza-a yen, karapka kəristabe shiro African Student Fellowship gultində badizana.[5]