Aishatu Dahiru Ahmed
Aishatu Dahiru Ahmed
(11 August 1971 lan katambo), shi do ne Aisha Binani lan notəna də, siyasama Nigeria ye kuru kasuwuma shi do ne senator Adamawa Central ye saa 2019 lan səta 2023 ro saadənan.[1] Yim kawu kəntawube 30 kəntawu Marchbe saa 2020-lan, shiga Gimbiyar Adamawa-a Majilisa Adamawabe-aye sha gozana.[2]
Ngawo
[yasa | usullu yasa]Binani də sha 11 kəntawu August ye lan katambo saa 1971 lan, bərni Kaduna yen. Baanzə, Dahirru Ahmed Chiroma, shidə tada Ahmadu Malabu, yanzəgana kura Muhammed Ribadu, minista faitəye Nigeriaye buro salakye.[3]
Ilmu
[yasa | usullu yasa]Binani ye kərazə mowonti buroye Kaduna lan badiwono kuru mowonti Primary Gwadabawa ye, Jimeta Yola lan tamozəna. Shiye kəranzə mowonti secondarybe mowonti kən indimi gumnatibe, Yolalan səbandəna. Suro saa 1993 lan, Binani ye daji Federal Polytechnic Mubi ye dəro lezəna na do ne Diploma lardəye dəga kuru Diploma kura lardəye suro nzundu lantarkiye-a lantarkiye-a yen. Shiye cidanzə cidaram nəm kura lardəye (NYSC) ye suro kəriye Borno yen tamozəna, na do ne award kəriyeye dəga zuwuna kəla cida ngəlaro diwoyen.
Binani ye kəranzə dəga fuwuzəna, shaida kəla futu shadaye suro jami’a Southampton UK ye lan. Kuruson, shiye diploma digiribe suro kasuwuben kuru kakkadi shaidabe suro Dabbawa Nasarare State Universitybe suro Keffiben.[4]
Kənənga kəlanzəbe
[yasa | usullu yasa]Binani də Professor Ahmed Modibbo dəga nyazəna, shi do ne Secretary kura ilmuye kəla ilmu zamtəye (UBEC) ye də, shi do ne kam do ne lardə Adamawa ye lan zauro galiwu ro kasattəna ma.[5]
Cida siyasabe
[yasa | usullu yasa]Suro saa 2011 lan, Binani ye siyasa ro kəllata. Shiga wakil majalisa lardəye kən 7th ye karrada na shiye Yola North-a, Yola South-a Girei-a ye kəriye Adamawa ye suro majalis wakillaye saa 2011 lan səta 2015 ro saadənan, cidiya PDP yen, kərmai kərmaiye loktudən. Sa nasha adəlan cidajindən, shidə Chairman, komiti fatobe kəla Constituency Outreachben, komiti membawabe kəla awowa tədinben, Letəgəram cidibe, awowa fuwutəbe Millenniumbe-a kuru awowa Petroleumbe-a (Downstream) Cida jamabe. Suro saa 2015 lan, loktu shidə majaliskuye, shiye jaketwa maarantabe 75,000 fuwurawaro samzəna nashanzədən.[6]
Koworinzə suro majalis wakillayedə nasha kada suronzən mbeji, cidawa nəlewabe-a, fuwutə ilmube-a, bana barebe-a, cida-a, awowa garbe-a. Awowa anyiye məradəwa am bəlanzəye galtəro nyazana.[7]
Ngawo kərmainzə majalis wakillaye suro saa 2015 yen, shiye kərmai Senatorye Adamawa Central wakiljinro gozəna, kuru kwanzə, Ahmed Modibbo, loktudən nəm Gomna Adamawaye mazəna, indiso wakilla Peoples PDM Democratic Movement (Peops PDM) ye. Shidə Abdulaziz Nyako'a sha baksana kuru Modibbo'a Bindow'a sha shazəna, am indiso am APCye karzayinma. Karno kura saa 2019 ye lan, Binani ye waltə kərmai Senator Adamawa Central ye dəro gaska sədəna, amma loktu adəlan kam kura All Progressives Congress (APC) ye dəro gasayin, jamiyya kərmai dəye loktudən. Karno buroye jamiyyadəye kənasartənayen suro saa 2018 yen tawattəgəna ngawo karno 1,282 səbandənayen, gawilmanzə Aliyu Wakili Boya'a kozəna, shidoni kuri 599 səbandənadə, adəye səkə nashanzə kam APC ye kuri senatorialye Adamawa Central ye dəga səbandəna. Shiye karno kuradən kənasartəna, kuru kuriwa 188,526 səbandəna. Kǝnasarnzǝdǝ zauro faida’a kuru kam do ne jama Democratic Party (PDP) ye dǝga kǝnasarzǝna, Murtala Chubado Modibbo, karno 91,966 lan, futu jaza do hukuma karnoye lardǝye (INEC) ye warmajiya. Adəye shiga senator kamuye yala Nigeriaye suro majalis lardəye kən 9medən sədin. Sa cida adə sədindən, shidə kura komiti majaliskuye kəla awowa fuwutəye (SDGs) yen.[8]
Karno Gomnati Adamawabe 2023be
[yasa | usullu yasa]Binani ye shawari gozəna kəla nəm Gomna Adamawa ye ro gasayin ro saa 2023. Karno buroye do am kura'a alamanna gomna kureye Jibrilla Bindow yeyi; fayoniya kura kura komishin nəmzalum arziyibe-a kungənabe-a (EFCC), Nuhu Ribadu; kuru majalis majalis kura lardǝbe Abdurazaq Namdas, shima kam kurawo.[5]
Shiye karno 430 səwandəna kuru kam kən indimidə, Nuhu Ribadu, karno 288 səwandəna. Ribadu ye shara kəla nəmngəla karnodəyen fəlezəna. Suro sharanzəyen, shiye cidadəga baro diwo mazəna kuru Binani'a baro diwo mazəna. Ribadu ye daawanzə sodə kəla karno yiwo-a, karno ngəwu-a, kuru wakilla yiwo-ayen fəlezəna. Sharadəye kazəyiya səsangəna kəla nəmngəla-a nəmkalkal-a futu karno buroyedəyen. Suro kəntawu October saa 2022 yen, shararam kura lardədəye suro Yola yedə shawari primaries dəga baro sədin. Ngawo awo adəyen, kamu kura Nigeriaye, Aisha Buhari, kam Adamawa kəlanzəma, Binani'a ndəlamzəgəna kəla shara sharadəye kasatsə kuru tiketdəro kəllataro banama gomna Nuhu Ribaduye ro waltəro. Amma, Senator Binani ye karzəna shara do shararam dəye fəlezəna dəga shararam appeal ye lan. Suro kəntagə Novemberben, Appeal Courtye shiga waltə kam gomnatibero kalaksəna, shiye kolzə kərmainzə gozə kowono. Shima karnodən kənasartəma kuru shima alama All Progressives Congress (APC) ye gasa kərmaiye dəro.[15][8] Binani ye kərmai Ahmadu Fintiri ye'a kəriwuzəna, karno kura 2023 ye lan. Fintiri də shima kam kura jami demokradiya jamaye (PDP) ye wo. Yim kawu kəntawube 15 kəntawu Aprilbe saa 2023, loktu jaza karnobe sabtəben, komishina karnobe lardəbe, Hudu Ari, Binanidə shima kənasar karnobedəwo sharaye səbandəna. Binaniye darelan kutuwa kasattəye cina, shi done kambiyi kada suwudənadə. Jaawuwa dəro, karapka karnoye lardəye, hukuma karnoye lardəye kəlanzəlaro (INEC) shawari Ari ye dəga dabkono kuru shiga kərmainzən dafkono. Loktu fallan, kura lardəye Muhammad Buhari ye kulashi zauro kəla futu komishina karnoye dəga kuru cidawu nəlefaye do loktu warmatəgəyen mbeji dəga diwo ro amariya cina.[16][17] Ngawo cida kəltaye tamotənayen, jaza karnodəye hukumamen wormatəgəna. Gomna Fintiri shima kənasartəmawo, kuri 430,861 səbandəna. Binani, nasha gadelan, nasha kən indimi səwandəna, kuri 398,738 səwandəna.[18]
Ngawo cidabe
[yasa | usullu yasa]Hudu Ari dəga suro kəntawu Mayben cita, ngawo kəntawu fal warmatəgə kambiyibedən kuru shiro shara 6-ye INECye suro kəntawu Julyben sədəna kəla "zalum karnobe zortənaben".[19][20] Binani, shi do ne lawyer nzə Michael Aondoakaa ye wakilzəna də, kəla 10 July yen shawari INEC ye kəla warmatəgə Hudu Ari ye dəga dabtəyen kambiyizəna. Aondoakaa ye kambiwuzəna kəla shi shararam karnoyedə shima raksə shawari kəla awo karnoye dəga suwudinno, nasha do Electoral Act ye dəga fəlezəna. Shiye kazəyiyanzə fəlezəna kəla shawari INEC yedə raksə sulhu Binani ye suro loktu təkkənayen suwudinno. Shara jiri adə’a samunnam buron shararam dəro Justice Inyang Ekwo ye cina, shi do Binani ro shawari cina kəla lamar karnoye lan shararam dəro lezəro.[21][22] Alkali Donatus Okorowo do shararam kura lardədəye suro Abuja ye dəye shararam Hudu Ari, shi do ne komishina karnoye lardə Adamawa ye dəga rowotəna dəga rowotəro amariya cina. Kuruson, INEC ye wono Ari dəga shararam kura kəriye Adamawa ye suro Yola yen yim kawu 12 kəntawu July ye lan sha sharazayin.[21][22] Attəson yayi, sharadə dawono dalil Federal High Court ye State Court dəro sharadə daftəro amariya cinadən hatta shawari kəla Binani ye kəla shara karnoyedən tədinro.[23]
Suro kəntagə Disembaye saa 2023-lan, shararam kura Abujayedə shararam Binaniyedə kasatsənyi kuru Fintiridə Gomna kəriye Adamawayero tawatsəgəna. Sharadəye wono, Hudu Ari, komishina karnoye lardəyedə, warmatəgə do ne sharaye haramzəgəna.[24]
Bills-a kuru motion-a
[yasa | usullu yasa]- Modibo Adama Jamiya nzundube (Koktə gadeso) Bill
- Hukuma cida kungǝnabe (Koktǝ gadeso) Bill
- 1999 Dustur (Faltə) Bill
- Lǝtari Masku Kadiyibe Lardǝbe, Garkida, Kǝre Adamawabe (Koktǝ gadeso) Bill
- Dawu Liitabe Federalbe (Koktə gadeso) Bill
- Jamiya Modibo Adamabe Lǝtari Kǝra gultǝgǝbe Yolabe (Koktǝ) Bill
- Cidaram Liitabe Lardǝbe Mubi, Kǝre Adamawabe (Koktǝ gadeso) Bill
- Lǝtari Jamiyabe Kǝra gultǝgǝbe (Waltǝm Boardbe) Act (Yasa) Bill
- Doka Zalǝmye (Yasa) Bill
Lamintǝ
[yasa | usullu yasa]- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-4
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-:0_5-1
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-7
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-7
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-9
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-10
- ↑ https://en.wikipedia.org/wiki/Aishatu_Dahiru_Ahmed#cite_ref-14
Note
[yasa | usullu yasa]Notes
[yasa | usullu yasa]
- ^ Abaribe was elected as a member of the PDP but switched to the APC in May 2022.
- ^ Abbo was elected as a member of the PDP but switched to the APC in November 2020.
- ^ Akpan was elected as a member of the PDP but switched to the YPP in July 2022.
- ^ The PDP's Ekpenyong was elected senator in 2019 but a Court of Appeal partially annulled the results and called a supplementary election in the affected areas. Ekpenyong won the ensuing rerun election and was sworn-in again in January 2020.
- ^ Oduah was elected as a member of the PDP but switched to the APC in August 2021 before returning to the PDP in April 2022.
- ^ Jika was elected as a member of the APC but switched to the NNPP in June 2022.
- ^ Bulkachuwa was elected as a member of the APC but switched to the PDP in November 2022.
- ^ Gumau was elected as a member of the APC but switched to the NNPP in May 2022.
- ^ The PDP's Douye Diri was elected senator in 2019 but resigned in February 2020 after winning election to become Bayelsa State Governor. Cleopas won the ensuing bye-election and took office in December 2020.
- ^ The PDP's Lawrence Ewhrudjakpo was elected senator in 2019 but resigned in February 2020 after winning election to become Bayelsa State Deputy Governor. Dickson won the ensuing bye-election and took office in December 2020.
- ^ Jump up to:a b In April 2022, Adamu and Kyari resigned from the Senate after taking APC party offices the month prior.
- ^ The PDP's Rose Okoji Oko was elected senator in 2019 but died in March 2020. Jarigbe and fellow PDP member Stephen Odey fought in court over the ensuing by-election's PDP nomination; Odey won both initial court decisions and the by-election before taking office late in December 2020. However, Jarigbe later won several court challenges which declared him the legitimate PDP nominee and thus senator. Jarigbe took office in September 2021.
- ^ Nwaoboshi was elected as a member of the PDP but switched to the APC in June 2021.
- ^ Alimikhena was elected as a member of the APC but switched to the PDP in June 2022.
- ^ The APC's Adedayo Clement Adeyeye was elected senator in 2019 but the NASS Election Petition Tribunal awarded and Court of Appeal affirmed the win to Olujimi. She took office in November 2019.
- ^ Onyewuchi was elected as a member of the PDP but switched to the LP in June 2022.
- ^ Due to disputes over alleged irregularities, the APC's Benjamin Uwajumogu was not sworn in until July 2019. Uwajumogu died in December 2019 leading to a bye-election. After disputes, Ibezim was awarded the bye-election victory and took office in April 2021.
- ^ Due to disputes over the alleged forced declaration of his election, Okorocha was not sworn in until June 14, 2019.
- ^ Shekarau was elected as a member of the APC but switched to the NNPP in May 2022 then to the PDP in August 2022.
- ^ Babba Kaita was elected as a member of the APC but switched to the PDP in April 2022.
- ^ Aliero was elected as a member of the APC but switched to the PDP in May 2022.
- ^ Abdullahi was elected as a member of the APC but switched to the PDP in June 2022.
- ^ The PDP's Dino Melaye was elected senator in 2019 but Adeyemi petitioned against the results and the NASS Election Petition Tribunal annulled the results and called a new election. Adeyemi won the ensuing rerun election and took office in December 2019.
- ^ The APC's Adebayo Osinowo was elected senator in 2019 but died in June 2020. Abiru won the ensuing bye-election and took office in December 2020.
- ^ Akwashiki was elected as a member of the APC but switched to the SDP in July 2022.
- ^ The APC's David Umaru was elected senator in 2019 but the Supreme Court awarded the APC primary win to Musa making him senator. He took office in July 2019.
- ^ Balogun was elected as a member of the PDP but switched to the APC in May 2022.
- ^ The APC's Ignatius Datong Longjan was elected senator in 2019 but died in February 2020. Daduut won the ensuing bye-election and took office in December 2020.
- ^ The APC's Abubakar Shehu Tambuwal was elected senator in 2019 but a Court of Appeal awarded the win to Abdullahi Danbaba. He took office in November 2019 as a member of the PDP but switched to the APC in April 2022.
- ^ Bwacha was elected as a member of the PDP but switched to the APC in February 2022.
- ^ Jump up to:a b c Prior to inauguration, the APC's Zamfara votes were voided due to improper holding of party primaries. Thus the PDP runners-up took office. All three (Anka, Hassan Muhammed Gusau, Yaú) switched to the APC in June 2021. In February 2022, Muhammed Gusau resigned to become Zamfara Deputy Governor.