Abu Hanifa
| Sex or gender | male  |
|---|---|
| Su suro tǝlam usulu yǝ | أَبُو حَنِيفَةَ النُّعْمَانُ |
| Birth name | النُّعْمَانِ بْنِ ثَابِتٍ بْنِ مَرْزُبَان الكُوفِيّ التَّيْمِيّ بِالْوَلَاء |
| Given name | Nu'man |
| Nickname | الإمام الأعظم, فقيه العراق, فقيه الملَّة, عالم الأُمَّة, إمام الأئمَّة الفُقهاء |
| Date of birth | 5 Lailahir 699 |
| Place of birth | Kufa |
| Date of death | 767 |
| Place of death | Baghdad |
| Place of burial | Abu Hanifa Mosque |
| Child | Hammad ibn Abi Hanifa |
| Languages spoken, written or signed | Arabic |
| Occupation | ulema, merchant, Islamic jurist |
| Field of work | fiqh, science of hadith |
| Honorific prefix | Al-Imam |
| Honorific suffix | rahimahullah |
| Religion or worldview | Islam |
| Magnum opus | Musnad Abu Hanifa, Al-Fiqh al-Akbar, Al-Fiqh al-Absat |
Abu Hanifa(Arabic: أَبُو حَنِيفَة, romanized: Abū Ḥanīfa; 5 September 699 CE – 18 June 767 CE) shidə maləmma musulummabe, fiqhi, ilmu adin be, ascetic, kuru su maranta Hanafi be fiqhi Sunni be, shidəwo kuro zauro faidatinma. Mowontinzədə suro Asia daube-a anəmbe-a, Turkey-a, Africa-a, Balkans-a, Russia-a, nashawa laa dunya Arab be-a lan ngəwu.[1]
Na shiga tambobedə kasatsanyi, Kufalan yayi (am ngəwuye gozana),: 71 Kabul, Anbar, Nasa au Termez.: 69 Abu Hanifa də nasha Hejaz Arabia bero bəlawurozəna loktu nəmganazən, nadən kərazəna bərniwa Islambe Meccabe-a Medinabe-adən. Shiga al-Dhahabiye "fal suro ilmuwu tada Adamben" shidoni "fiqh-a, ibada-a, nəmngəla-a, nəmkəre-a kəlzənadə".[2]
Cidanzə fiqhi be-a ilmu tauhid be-adə fuwujinna soro, suro huwomwanzə fiqh bedən dalil faidatə-a səraanaro nowata, kuru suro ilmu tauhid ben kunten. Moworontinzədə ngawo kərmunzəyen wurawono, kuru am shiga zəgayinma ngəwunzaso mowonti ilmu tauhid be Maturidibedəga zayin. Fuwurawa kura-kura indi ngawonzən kolzəna, Abu Yusuf-a Muhammad al-Shaybani-a, sandi doni darelan ilmuwu fikih be nowata ro walzanadə.[3]
Su
[yasa | usullu yasa]Maləmma musulummabe gulzana kəla sunzə Nu'manro kasattə bawo. Su adə maananzə bu shilan tiyidə kənəngatin, shidoni am laaye ro gulzanadə. Maana gadedə shima adə su kambil kime au purplebe kazəyiya kəji'a. Karno kən yakkəmedə shima fa'lan (template) suro kalma ni'mah (barka)ben, sau Musulummabe [bayan məradəzəna] Abu Hanifah də Alabe albarkanzəro kasatsana.[3]: 72
Futu Abu Hanifa ye sunzə kura səbandənadə kambiwuwa. Futu ilmuwu təlamma be gulzana də, Muhyi al-Din kunten, ḥanīfa də maananzədə "inkpot" təlam Abu Hanifaben. Shiga ngəwusoro fallan turuna, adəye səkə sunzə adəlan səbandəna. Futu fasari adəyen, sunzədə maananzə "Awa Inkpotbe". Luwo gadelan, Hanifahdə shima jili hanifbe kamubewo, maananzə kam kəlanzən gənatəma (nasik) au kam kəlanzən gənatəma (Muslim).[3]: 72
Attəson yayi, am gargamma laaye feronzə Hanifa mbejidəro səbandənadəro gashiptana. Sunzədə daji maananzə "Awa Hanifabe". Nasha gadedəye ngaltema fero su jili anyi'a sətanyiro kasatsana
Gargam
[yasa | usullu yasa]Katambo
Am gargamma sodə na shiga katambodə kasatsanyi, amma zaman kərmai Umayyad Caliphateben katamboro kasatsana. Son yaye, sandidə gadezana kəla saaben: 699 CE / 80 AH (kambowo maləmma musulummabe kurebeye gozanadə),:: 71 696 CE / 77 AH, 689 CE / 70 AH, au 680 CE / 61 AH.[14] Am gargamma kadaye loktu karəngəye karzayin, 699 CE / 80 AH; attəson yayi, Muhammad Zahid al-Kawthari ye kasatsəna kəla loktu saa 689 CE / 70 AH dəga awo indiye banazəgəna:[4]
Buron, Muhammad ibn Makhlad al-Attarbe hawar tada Abu Hanifa be, Hammad, Malik ibn Anas bedə misal hawar kam kura be kam ganabe gənyiro gozəna.
Kən indimi, Abu Hanifa ye hangalzə kəla ndu Ibrahim al-Nakha'i'a waratajin ngawo kərmunzə saa 96 AH yen. Kazəyi adə shiye saa 19 kozənaro waljiya bas cijin, sau shiye kəranzə adinbedə ngawodən zauro gozənaro gotənadə. Abu Hanifa də suro saa 80 AH yen katambo maa, Abu Hanifa də sa’anzə 16 loktu al-Nakhai ye kərmunzən.
Ngawar fatobǝ
Abu Hanifa də shidə kaduwu Persia bero gotəna. Son yaye, shidə Arab Azd lan au Zutt- Jats lan zuwuna shidoni Iraq ro hijrazənadə zaman Islambe Golden Age ben. Kakanzə, Zuta də, waneye askərra musulummaye Kabul lan sha sətana kuru Kufa lan kaliro saladəna, nadən shiga am jili Arab be Taym Allah, dalami Banu Bakr be dəye casuwu kuru sutuluwuna. Zuta-a kuru zuriyanzə-adə ngawo adəben Taym Allah be kasuwunzəro walzayin, adə nankaro Abu Hanifa ro "al-Taymi" gultin. Futu diwonzə Isma'il ye gulzənadə, attəson, kaduwunzədə waltə Persians do ngaltema kaliro gozanyi dəga sutuluwuna. Shiye kakanzə kura Abu Hanifa bedə "Marzuban" lan bowono, shidə jili ofis askərra Sasanianbe marzban bedə, gomnatiwa kəriyewa kalangai Sasanianbedəye gozanadə. Raayi gade gowotə na gargamma Iraqbe Naji Ma'ruf ben, kam fal suro Iraqbe kam nowata nasha ilmu-a adab-aben, shi duwo kitawu ruwozə kəla Abu Hanifa be gədinzə Arab be-a kaduwunzə-a ruwozənadən ruwozənadən, daawa kurebe kəla gədinzə Arab be gənyiben gulzanadə sammaso kasatsənyi. Suro cidanzə faidaaben (Futu Arabbe Limam Abu Hanifa al-Nu'manbe ; Arabic: عروبة الإمام أبي حنيفة النعمان), kuru futu kaida shi 'am Makka bedə zərəwuwanzə ngəlaro nozanaben,' futu Hanafibedəye tawatsəgəna shidə kam Arab be, kuru shi Thabit al'ibn Yamib al- ibn Zayd ibn Asad, shido təlam Arab be al-Azd bedə shido Yemen lan hijrazə kuru cidi Iraq ben napsəna ngawo Marib Damdə wurtənaben dalil nji kuraben, shidə nasha Nabataeans Iraqbe ro wallono. Suro Orientalists ben, shi malǝmma nowata Carl Brockelmanndǝye ajafsǝna bayanzǝna suro kulashinzǝ shido suro mujalla German Journal of Orientalists ben baksǝnaben kǝla futu am gargamma Iraq bedǝye nǝmkam Iraqbe Abu Hanifa bedǝga kollada, shi duwo Arabs kurebe al-Hirabe dǝye falnza, kuru futu shiga kam gadero gozanaben. Bagdad. Suro Hanafis Indiabedən, Shah Waliullah Dehlawiye tawatsəgəna kəla shi Imam kuradə asalnzə Arabbe kuru gade gənyi, kuru ndu yaye shiro awo gade guljiya zauro zorzəna.