Abiodun (Oyo ruler)

Abiodun (kərtəgən) (kərmaizəna c. 1770-1789) shidə alafin karnu kən 18me, au mai, amma Oyoye kərma Nigeriayedə.[1][2]

Daula Oyobe

Ngawo Oyo ye Dahomey mashinzə'a kəriwuzənayen kərmai dəro isənadən, Abiodun də kəriwu fatoye kəla məradə'a kəriye arzinyi bəlin dəyen sətana.[3][2]

Bashorun Gaha, prime minister mairidəye kuru lord marshal də, kərmaizə faidatə kaidawa kərmai dəga koltəye dəga falzə kərmai Alaafin ye dəga dabtəro kuru kəlanzəro kərmai siyasaye nguwu səwandənaro. Loktu Gaha ye kərmainzən, maiwa nəmzalumye uwu tutuluwuna.[4][5]

Nasha kasuwuyen, Abiodun ye kəlanzə nankaro razəwu'a faraktəro saraana yayi, am shiro gawilma sodə arzinyi Dahomey ye'a faidatə askərra'a faraktəro banazayin. Abiodun də karəngəman kənasar səbandəna kuru letəgəram kasuwu nəlefabe kasuwuwa Europebe ci kəmaduwubedəga gozəna. Lamar adəye soja'a də'a zauro duno'aro sədəna, kuru waratatəmanzə Awole də'a kolzəna, fitəna kada sədin.

Kusuni-a awo kaduwube-a

Kərmai Abiodun ye də sha loktu nəlefaye-a fuwutəye-aro Oyo ro taktəyin, amma bikke makkarye ruwotəma Nigeriaye Femi Òsófisan də shiga nəm kərmai ro fəlezəna bikke makkaryenzə The Chattering and the Song (1973) lan.

Tadanzə Alaafin Atiba də shima kərmai Oyo kərmaye dəga koksə. Diwonzə Candido da Fonseca Galvão, cidiya ka'ala Dom Oba II yen, shima kam faida'a kəla kərmai Pedro II Brazil ye lan. Kusuninzǝ gadesodǝ suronzan kǝriwuma karnu kǝn 19me Oluyole-a, gargamma Samuel Johnson-a, yanzǝ kurunma Obadiah Johnson-a, Samuel Ajayi Crowther-a, bishop Africabe buro salakbe CMSbe-a, siyasama nowata Bode Thomas-a, ilmuma sharabe fayoniya Modupe Omo-Ebohing-a, kuru bawanzǝ Herer Lagogo Nigeriabe-a sowondǝna. kam adinbe Muhammad Shitta Bey. Kusuni zamanbe faida'adə shima Dr. Ameyo Adadevoh. Kam gade, diwonzə kura Lamidi Adeyemi III də, shima Alaafin wo saa 1972 lan səta har saa 2022 lan bawono.